Génesis 34
Dina en die Sigemiete.
EN aDina, die dogter van Lea, wat sy vir Jakob gebaar het, 1het uitgegaan 2om die dogters van die land te leer ken.
Toe Sigem, die seun van Hemor, 3die Hewiet, die vors van die land, haar sien, het hy haar gegryp en met haar gemeenskap gehad en haar 4onteer.
En 5sy siel het verkleef geraak aan Dina, die dogter van Jakob; en hy het die dogter liefgehad en 6na die hart van die dogter gespreek.
Sigem het ook met sy vader Hemor gespreek en gesê: 7Neem daardie dogter vir my as vrou.
Toe Jakob dan hoor dat hy sy dogter Dina onteer het, was sy seuns by sy vee in die veld; en Jakob het geswyg totdat hulle gekom het.
En Hemor, die vader van Sigem, het na Jakob uitgegaan om met hom te spreek.
En die seuns van Jakob het uit die veld gekom toe hulle dit hoor; en die manne was gegrief en 8baie kwaad, omdat hy 9’n skanddaad 10in Israel begaan het deur met die dogter van Jakob gemeenskap te hou: 11so iets mag nie gebeur het nie.
Toe spreek Hemor met hulle en sê: Die siel van my seun Sigem is verlief op julle dogter: gee haar tog aan hom as vrou
en 12verswaer julle met ons: 13gee aan ons julle dogters, en 14neem vir julle ons dogters.
Bly maar by ons woon, en die land sal 15voor julle oop lê; woon en trek rond daarin en 16verwerf vaste besittings daarin.
En Sigem sê vir 17haar vader en haar broers: Laat my 18guns vind in julle oë, en wat julle van my eis, sal ek gee.
19Vra my ’n baie groot 20koopprys en geskenk, en ek sal dit gee soos julle aan my sê; gee my net die dogter as vrou.
Toe antwoord die seuns van Jakob vir Sigem en Hemor, sy vader, 21met bedrog — 22hulle het so gespreek, omdat hy hulle suster Dina onteer het —
en sê vir hulle: 23Ons kan dit nie doen om ons suster aan ’n man te gee bwat die voorhuid het nie, want dit sou ’n skande vir ons wees.
Net op hierdie voorwaarde kan ons inwillig: as julle word soos ons deurdat almal wat 24manlik is onder julle, besny word.
Dan sal ons ons dogters aan julle gee, en ons sal julle dogters vir ons neem; en ons sal by julle woon en een volk word.
Maar as julle nie na ons luister om besny te word nie, dan neem ons 25ons dogter en ons trek weg.
En hulle woorde 26was goed in die oë van Hemor en in die oë van Sigem, die seun van Hemor.
En die jongman het nie versuim om dit te doen nie, want hy het sin gehad in die dogter van Jakob, en hy was 27die mees geëerde in die hele 28huis van sy vader.
Toe gaan Hemor en sy seun Sigem 29na die poort van hulle stad, en hulle spreek met die manne van hul stad en sê:
Hierdie manne lewe in vrede met ons; daarom, laat hulle in die land woon en daarin rondtrek: die land lê mos alkante toe 30wyd 31voor hulle. Ons kan hulle dogters vir ons as vroue neem, en ons sal ons dogters aan hulle gee.
Maar net op hierdie voorwaarde sal die manne inwillig om by ons te woon, om een volk te word: as almal wat manlik is onder ons, besny word soos hulle besny is.
Hulle vee en hulle besittings en al hulle diere — sal dit nie ons s’n wees nie? 32Laat ons net inwillig, sodat hulle by ons kan bly woon.
33En hulle het geluister na Hemor en na sy seun Sigem — almal wat uit sy 34stadspoort uitgegaan het; en almal wat manlik was, is besny, almal wat uit sy stadspoort uitgegaan het.
Maar op die derde dag, 35toe hulle in die pyn was, cneem die twee seuns van Jakob, 36Símeon en Levi, broers van Dina, elkeen sy swaard, en hulle oorval die sorgelose stad en slaan almal dood wat manlik was.
Hulle 37slaan ook Hemor en sy seun Sigem dood 38met die skerpte van die swaard; daarna neem hulle Dina uit die huis van Sigem uit en vertrek.
39Die seuns van Jakob het op die gesneuweldes afgekom en die stad geplunder, omdat 40hulle hulle suster onteer het.
Hulle kleinvee en hulle beeste en hulle esels — wat in die stad en in die veld was — het hulle weggeneem.
En al hulle goed en al hulle kinders en hulle vroue het hulle as gevangenes weggevoer en as buit, en ook alles wat in die huise was.
41Toe sê Jakob vir Símeon en Levi: Julle het 42my ontroer dat julle 43my gehaat gemaak het by die 44inwoners van die land, die 45Kanaäniete en Feresiete, terwyl ek ’n 46klein klompie is. As hulle hul teen my versamel, sal hulle my verslaan, en ek sal verdelg word, ek en my huis.
Toe antwoord hulle: 47Hoe durf 48hy dan ons suster as ’n hoer behandel!
| a Gén. 30:21. | 1 Naamlik uit die plek waar haar ouers gewoon het, wat by Sigem was, Gén. 33:18, waar sy liewer moes gebly het, Tit. 2:5. Des te meer omdat sy in dié tyd maar omtrent veertien jaar oud was.
2 Sommige meen dat in dié tyd ’n besondere fees of mark in Sigem gehou was, en gevolglik ’n groot toeloop van mense gehad het. |
| 3 Sien Gén. 10:17 se kanttekening.
4 Die Hebreeuse woord beteken eintlik verdruk, verneder. En so noem die Heilige Skrif die skending en verkragting van vroue, Rig. 19:24. 2 Sam. 13:14. |
| 5 Dit is, sy hart, sy gemoed, lus, begeerte, was aan haar geheg.
6 Dit is, wat vir haar aangenaam en behaaglik mog wees, om haar tevrede te stel en te vertroos; aangesien sy ongetwyfeld oor hierdie onverwagte daad hewig ontsteld was. Sien dergelike manier van spreek in Gén. 50:21. Rig. 19:3. Jes. 40:2. Hos. 2:13. |
| 7 ’n Voorbeeld, ook onder die heidene, dat kinders met die wil en onder die leiding van hulle ouers behoort te trou. |
| 8 Hebr. en hulle het baie ontvlam, naamlik die toorn. Sien Gén. 4:5, 6 en die kanttekening.
9 Of: dwaasheid, afvalligheid, onsinnigheid. Hierdie woord beteken ’n sonde, voortkomende uit ’n bose en onbeskaamde wellus, wat nie net teen God se gebod plaasvind nie, maar ook teen die burgerlike eerbaarheid, of ook soms teen die natuur. Dit veroorsaak daarom groot ergernis en skande. Vgl. Deut. 22:21. Jos. 7:15. Rig. 19:23; 20:6. 2 Sam. 13:12. 10 Dit is, in, of aan die huis van Israel, of God se volk, wat uit Jakob, toe Israel genoem, gespruit het. 11 Of: so gebeur dit nie, dit is, so is dit nie die manier nie, en behoort dit nie te gebeur nie. Sien soortgelyke manier van spreek in Gén. 20:9. |
| 12 So ook in Deut. 7:3.
13 Naamlik in die huwelik aan ons seuns. So ook in Gén. 38:14. Deut. 7:3, ens. 14 Naamlik in die huwelik aan julle seuns. Sien Gén. 19:14 se kanttekening. |
| 15 Sien Gén. 13:9 se kanttekening.
16 Of: stel julle tot besitters of vertoef daarin. |
| 17 Naamlik van Dina.
18 Sien Gén. 18:3 se kanttekening. |
| 19 Dit is, lê soveel aan my op as wat julle wil.
20 Of: bruidskat. Die bruidskat wat die man aan die vrou gegee het, het ook ná die dood van haar man haar eiendom gebly; die geskenk was wat die man aan die bruid gegee het ten tyde van die verlowing as ’n bevestiging van sy belofte aan haar gemaak. Sien oor die bruidskat Ex. 22:16, 17, en oor die geskenk Gén. 24:53. |
| 21 Of: in bedrog; want hulle was nie van voorneme om tot die huwelik toe te stem nie, soos later geblyk het.
22 Naamlik dit wat in vers 14 volg. |
| b Génesis 17. | 23 Hulle spreek wel die waarheid, maar sondig daarin dat hulle die besnydenis misbruik om hul bedrieglike plan te bedek, want dit het by hulle nie gegaan oor die besnydenis nie, maar om moord te pleeg uit wraakgierigheid. |
| 24 Hebr. man, manspersoon. |
| 25 Dit is, die dogter van ons vader, of die dogter van ons huis, soos in vers 8. |
| 26 Die uitdrukking om goed in iemand se oë te wees beteken dat dit hom behaag. Gén. 16:6. 1 Sam. 29:6, ens. |
| 27 Dit wil voorkom of hy baie bemind, geag en bekend was, omdat nie net die stad na hom vernoem is nie, maar ook sy vader as gevolg van hom bekend was, omdat hy die vader van Sigem genoem is. Sien Gén. 33:18, 19.
28 Dit is, huisgesin, kinders, huisgenote, hofdienaars, offisiere; so ook in Gén. 41:40. 1 Kon. 2:24; 4:6. |
| 29 Waar die burgerlike sake deur die beleid van owerhede behandel was, soos tans in die geregshowe. Sien Gén. 22:17 se kanttekening. |
| 30 Hebr. wyd van hande. So ook in Rig. 18:10.
31 Dit is, oop. Sien Gén. 13:9 se kanttekening. |
| 32 Hulle gee voor dat dit die versoek van Jakob en sy kinders was, terwyl hulle verswyg dat dit die voorwaarde van hul eie versoek was; bowendien verberg hulle hul persoonlike belang onder die dekmantel van algemene belang, sodat hulle, terwyl hulle hul burgers bedrieg, ook deur Símeon en Levi bedrieg word. |
| 33 Hulle laat hulle oorreed tot verandering van godsdiens, nie deur onderrig in of liefde vir die waarheid nie, maar deur belofte van en hoop op aardse voordeel.
34 Dit is, alle burgers van die stad van wie gesê word dat hulle by hul stadspoorte in- of uitgaan. Uitgaan, soos hier; of ingaan, soos in Gén. 23:10. Jer. 17:20. |
| c Gén. 49:6. | 35 Dit is, toe hulle met die meeste smart of pyn bevange was, aangesien die wonde op die derde dag gewoonlik die meeste lyding veroorsaak.
36 Hierdie twee was die leiers van hierdie aanslag, en was volle broers van Dina, van een vader en moeder; Ruben en Juda, Íssaskar en Sébulon was ook volle broers, maar hulle het aan hierdie bloedige daad geen deel gehad nie, sowel omdat die laasgenoemde twee te jonk was, as dat die ander twee eerder tot sagsinnigheid as tot wreedheid geneig was. Sien Gén. 37:21, 22, 26. |
| 37 Sien oor hierdie woord Gén. 8:21 se kanttekening.
38 Hebr. aan of in die mond van die swaard. |
| 39 Baie verstaan dit as die ander seuns van Jakob, dat hulle, toe hulle gehoor het dat die moord in die stad deur hul broers gepleeg was, daarop toegesak het om die vermoordes en die hele stad te plunder.
40 Dit wat Sigem alleen gedoen het, word die burgers in die gemeen ten laste gelê, omdat dit wil voorkom of hulle ’n welgevalle daarin gehad het deurdat hulle hierdie daad nie teëgespreek of verhinder het nie. Of hulle verwys eintlik net na een van hulle, naamlik Sigem, soos ook in Ex. 4:19. Matt. 2:20. |
| 41 Hieruit blyk dat Jakob nie van die aanslag van sy twee seuns geweet het nie, veel minder daartoe ingewillig het. Vgl. Gén. 49:5-7.
42 Of: julle het my onrus aangedoen, of versteur, nie net deur my gemoed deur hierdie daad te ontstel nie, maar deur ook al my sake in groot gevaar, onsekerheid en verwarring te bring, terwyl ek hier tevore in vrede gewoon het. Sien Jos. 7:25. 1 Kon. 18:17 se kanttekening. 43 Dit is, dat mense my nie sal kan uitstaan of verdra nie. Sien Ex. 5:21. 1 Sam. 13:4; 27:12. 1 Kron. 19:6. 44 Hebr. inwoner. 45 Hebr. Kanaäniet. 46 Hebr. mense van getal; dit is, klein van getal, wat vinnig getel kan word, soos in Núm. 9:20. Deut. 4:27; 33:6. |
| 47 Anders: Hoe durf ’n mens dan, ens., naamlik sonder wraak of straf.
48 Naamlik Sigem. |
Dina en die Sigemiete.
EN aDina, die dogter van Lea, wat sy vir Jakob gebaar het, 1het uitgegaan 2om die dogters van die land te leer ken.
| a Gén. 30:21. | 1 Naamlik uit die plek waar haar ouers gewoon het, wat by Sigem was, Gén. 33:18, waar sy liewer moes gebly het, Tit. 2:5. Des te meer omdat sy in dié tyd maar omtrent veertien jaar oud was.
2 Sommige meen dat in dié tyd ’n besondere fees of mark in Sigem gehou was, en gevolglik ’n groot toeloop van mense gehad het. |
Toe Sigem, die seun van Hemor, 3die Hewiet, die vors van die land, haar sien, het hy haar gegryp en met haar gemeenskap gehad en haar 4onteer.
| 3 Sien Gén. 10:17 se kanttekening.
4 Die Hebreeuse woord beteken eintlik verdruk, verneder. En so noem die Heilige Skrif die skending en verkragting van vroue, Rig. 19:24. 2 Sam. 13:14. |
En 5sy siel het verkleef geraak aan Dina, die dogter van Jakob; en hy het die dogter liefgehad en 6na die hart van die dogter gespreek.
| 5 Dit is, sy hart, sy gemoed, lus, begeerte, was aan haar geheg.
6 Dit is, wat vir haar aangenaam en behaaglik mog wees, om haar tevrede te stel en te vertroos; aangesien sy ongetwyfeld oor hierdie onverwagte daad hewig ontsteld was. Sien dergelike manier van spreek in Gén. 50:21. Rig. 19:3. Jes. 40:2. Hos. 2:13. |
Sigem het ook met sy vader Hemor gespreek en gesê: 7Neem daardie dogter vir my as vrou.
| 7 ’n Voorbeeld, ook onder die heidene, dat kinders met die wil en onder die leiding van hulle ouers behoort te trou. |
Toe Jakob dan hoor dat hy sy dogter Dina onteer het, was sy seuns by sy vee in die veld; en Jakob het geswyg totdat hulle gekom het.
En Hemor, die vader van Sigem, het na Jakob uitgegaan om met hom te spreek.
En die seuns van Jakob het uit die veld gekom toe hulle dit hoor; en die manne was gegrief en 8baie kwaad, omdat hy 9’n skanddaad 10in Israel begaan het deur met die dogter van Jakob gemeenskap te hou: 11so iets mag nie gebeur het nie.
| 8 Hebr. en hulle het baie ontvlam, naamlik die toorn. Sien Gén. 4:5, 6 en die kanttekening.
9 Of: dwaasheid, afvalligheid, onsinnigheid. Hierdie woord beteken ’n sonde, voortkomende uit ’n bose en onbeskaamde wellus, wat nie net teen God se gebod plaasvind nie, maar ook teen die burgerlike eerbaarheid, of ook soms teen die natuur. Dit veroorsaak daarom groot ergernis en skande. Vgl. Deut. 22:21. Jos. 7:15. Rig. 19:23; 20:6. 2 Sam. 13:12. 10 Dit is, in, of aan die huis van Israel, of God se volk, wat uit Jakob, toe Israel genoem, gespruit het. 11 Of: so gebeur dit nie, dit is, so is dit nie die manier nie, en behoort dit nie te gebeur nie. Sien soortgelyke manier van spreek in Gén. 20:9. |
Toe spreek Hemor met hulle en sê: Die siel van my seun Sigem is verlief op julle dogter: gee haar tog aan hom as vrou
en 12verswaer julle met ons: 13gee aan ons julle dogters, en 14neem vir julle ons dogters.
| 12 So ook in Deut. 7:3.
13 Naamlik in die huwelik aan ons seuns. So ook in Gén. 38:14. Deut. 7:3, ens. 14 Naamlik in die huwelik aan julle seuns. Sien Gén. 19:14 se kanttekening. |
Bly maar by ons woon, en die land sal 15voor julle oop lê; woon en trek rond daarin en 16verwerf vaste besittings daarin.
| 15 Sien Gén. 13:9 se kanttekening.
16 Of: stel julle tot besitters of vertoef daarin. |
En Sigem sê vir 17haar vader en haar broers: Laat my 18guns vind in julle oë, en wat julle van my eis, sal ek gee.
| 17 Naamlik van Dina.
18 Sien Gén. 18:3 se kanttekening. |
19Vra my ’n baie groot 20koopprys en geskenk, en ek sal dit gee soos julle aan my sê; gee my net die dogter as vrou.
| 19 Dit is, lê soveel aan my op as wat julle wil.
20 Of: bruidskat. Die bruidskat wat die man aan die vrou gegee het, het ook ná die dood van haar man haar eiendom gebly; die geskenk was wat die man aan die bruid gegee het ten tyde van die verlowing as ’n bevestiging van sy belofte aan haar gemaak. Sien oor die bruidskat Ex. 22:16, 17, en oor die geskenk Gén. 24:53. |
Toe antwoord die seuns van Jakob vir Sigem en Hemor, sy vader, 21met bedrog — 22hulle het so gespreek, omdat hy hulle suster Dina onteer het —
| 21 Of: in bedrog; want hulle was nie van voorneme om tot die huwelik toe te stem nie, soos later geblyk het.
22 Naamlik dit wat in vers 14 volg. |
en sê vir hulle: 23Ons kan dit nie doen om ons suster aan ’n man te gee bwat die voorhuid het nie, want dit sou ’n skande vir ons wees.
| b Génesis 17. | 23 Hulle spreek wel die waarheid, maar sondig daarin dat hulle die besnydenis misbruik om hul bedrieglike plan te bedek, want dit het by hulle nie gegaan oor die besnydenis nie, maar om moord te pleeg uit wraakgierigheid. |
Net op hierdie voorwaarde kan ons inwillig: as julle word soos ons deurdat almal wat 24manlik is onder julle, besny word.
| 24 Hebr. man, manspersoon. |
Dan sal ons ons dogters aan julle gee, en ons sal julle dogters vir ons neem; en ons sal by julle woon en een volk word.
Maar as julle nie na ons luister om besny te word nie, dan neem ons 25ons dogter en ons trek weg.
| 25 Dit is, die dogter van ons vader, of die dogter van ons huis, soos in vers 8. |
En hulle woorde 26was goed in die oë van Hemor en in die oë van Sigem, die seun van Hemor.
| 26 Die uitdrukking om goed in iemand se oë te wees beteken dat dit hom behaag. Gén. 16:6. 1 Sam. 29:6, ens. |
En die jongman het nie versuim om dit te doen nie, want hy het sin gehad in die dogter van Jakob, en hy was 27die mees geëerde in die hele 28huis van sy vader.
| 27 Dit wil voorkom of hy baie bemind, geag en bekend was, omdat nie net die stad na hom vernoem is nie, maar ook sy vader as gevolg van hom bekend was, omdat hy die vader van Sigem genoem is. Sien Gén. 33:18, 19.
28 Dit is, huisgesin, kinders, huisgenote, hofdienaars, offisiere; so ook in Gén. 41:40. 1 Kon. 2:24; 4:6. |
Toe gaan Hemor en sy seun Sigem 29na die poort van hulle stad, en hulle spreek met die manne van hul stad en sê:
| 29 Waar die burgerlike sake deur die beleid van owerhede behandel was, soos tans in die geregshowe. Sien Gén. 22:17 se kanttekening. |
Hierdie manne lewe in vrede met ons; daarom, laat hulle in die land woon en daarin rondtrek: die land lê mos alkante toe 30wyd 31voor hulle. Ons kan hulle dogters vir ons as vroue neem, en ons sal ons dogters aan hulle gee.
| 30 Hebr. wyd van hande. So ook in Rig. 18:10.
31 Dit is, oop. Sien Gén. 13:9 se kanttekening. |
Maar net op hierdie voorwaarde sal die manne inwillig om by ons te woon, om een volk te word: as almal wat manlik is onder ons, besny word soos hulle besny is.
Hulle vee en hulle besittings en al hulle diere — sal dit nie ons s’n wees nie? 32Laat ons net inwillig, sodat hulle by ons kan bly woon.
| 32 Hulle gee voor dat dit die versoek van Jakob en sy kinders was, terwyl hulle verswyg dat dit die voorwaarde van hul eie versoek was; bowendien verberg hulle hul persoonlike belang onder die dekmantel van algemene belang, sodat hulle, terwyl hulle hul burgers bedrieg, ook deur Símeon en Levi bedrieg word. |
33En hulle het geluister na Hemor en na sy seun Sigem — almal wat uit sy 34stadspoort uitgegaan het; en almal wat manlik was, is besny, almal wat uit sy stadspoort uitgegaan het.
| 33 Hulle laat hulle oorreed tot verandering van godsdiens, nie deur onderrig in of liefde vir die waarheid nie, maar deur belofte van en hoop op aardse voordeel.
34 Dit is, alle burgers van die stad van wie gesê word dat hulle by hul stadspoorte in- of uitgaan. Uitgaan, soos hier; of ingaan, soos in Gén. 23:10. Jer. 17:20. |
Maar op die derde dag, 35toe hulle in die pyn was, cneem die twee seuns van Jakob, 36Símeon en Levi, broers van Dina, elkeen sy swaard, en hulle oorval die sorgelose stad en slaan almal dood wat manlik was.
| c Gén. 49:6. | 35 Dit is, toe hulle met die meeste smart of pyn bevange was, aangesien die wonde op die derde dag gewoonlik die meeste lyding veroorsaak.
36 Hierdie twee was die leiers van hierdie aanslag, en was volle broers van Dina, van een vader en moeder; Ruben en Juda, Íssaskar en Sébulon was ook volle broers, maar hulle het aan hierdie bloedige daad geen deel gehad nie, sowel omdat die laasgenoemde twee te jonk was, as dat die ander twee eerder tot sagsinnigheid as tot wreedheid geneig was. Sien Gén. 37:21, 22, 26. |
Hulle 37slaan ook Hemor en sy seun Sigem dood 38met die skerpte van die swaard; daarna neem hulle Dina uit die huis van Sigem uit en vertrek.
| 37 Sien oor hierdie woord Gén. 8:21 se kanttekening.
38 Hebr. aan of in die mond van die swaard. |
39Die seuns van Jakob het op die gesneuweldes afgekom en die stad geplunder, omdat 40hulle hulle suster onteer het.
| 39 Baie verstaan dit as die ander seuns van Jakob, dat hulle, toe hulle gehoor het dat die moord in die stad deur hul broers gepleeg was, daarop toegesak het om die vermoordes en die hele stad te plunder.
40 Dit wat Sigem alleen gedoen het, word die burgers in die gemeen ten laste gelê, omdat dit wil voorkom of hulle ’n welgevalle daarin gehad het deurdat hulle hierdie daad nie teëgespreek of verhinder het nie. Of hulle verwys eintlik net na een van hulle, naamlik Sigem, soos ook in Ex. 4:19. Matt. 2:20. |
Hulle kleinvee en hulle beeste en hulle esels — wat in die stad en in die veld was — het hulle weggeneem.
En al hulle goed en al hulle kinders en hulle vroue het hulle as gevangenes weggevoer en as buit, en ook alles wat in die huise was.
41Toe sê Jakob vir Símeon en Levi: Julle het 42my ontroer dat julle 43my gehaat gemaak het by die 44inwoners van die land, die 45Kanaäniete en Feresiete, terwyl ek ’n 46klein klompie is. As hulle hul teen my versamel, sal hulle my verslaan, en ek sal verdelg word, ek en my huis.
| 41 Hieruit blyk dat Jakob nie van die aanslag van sy twee seuns geweet het nie, veel minder daartoe ingewillig het. Vgl. Gén. 49:5-7.
42 Of: julle het my onrus aangedoen, of versteur, nie net deur my gemoed deur hierdie daad te ontstel nie, maar deur ook al my sake in groot gevaar, onsekerheid en verwarring te bring, terwyl ek hier tevore in vrede gewoon het. Sien Jos. 7:25. 1 Kon. 18:17 se kanttekening. 43 Dit is, dat mense my nie sal kan uitstaan of verdra nie. Sien Ex. 5:21. 1 Sam. 13:4; 27:12. 1 Kron. 19:6. 44 Hebr. inwoner. 45 Hebr. Kanaäniet. 46 Hebr. mense van getal; dit is, klein van getal, wat vinnig getel kan word, soos in Núm. 9:20. Deut. 4:27; 33:6. |
Toe antwoord hulle: 47Hoe durf 48hy dan ons suster as ’n hoer behandel!
| 47 Anders: Hoe durf ’n mens dan, ens., naamlik sonder wraak of straf.
48 Naamlik Sigem. |