Levítikus 25
Wette oor die sabbatjaar en die jubeljaar.
VERDER het die HERE met Moses gespreek 1by die berg Sinai en gesê:
Spreek met die kinders van Israel en sê vir hulle: aAs julle in die land inkom wat Ek julle gee, 2moet die land ’n 3sabbat hou 4vir die HERE.
Ses jaar lank mag jy jou land saai en ses jaar lank jou wingerd snoei en die opbrings daarvan insamel;
maar in die sewende jaar moet daar vir die land volkome rus wees, ’n sabbat vir die HERE; jou land mag jy nie saai en jou wingerd nie snoei nie.
Wat van jou oes opslaan, moet jy nie afoes nie, en die druiwe van jou 5ongesnoeide wingerdstok nie afsny nie. Dit moet ’n jaar van rus vir die land wees.
En die 6opbrings van die sabbat van die land sal julle voedsel wees; vir jou en jou slaaf en jou slavin en jou dagloner en jou bywoner wat by jou vertoef,
en vir jou vee en die wild wat in jou land is, sal die hele opbrings daarvan wees om te eet.
Jy moet ook 7sewe jaarweke tel, sewe maal sewe jaar, sodat die dae van die sewe jaarweke vir jou negen-en-veertig jaar is.
Dan moet jy in die 8sewende maand, op die tiende van die maand, ’n basuingeklank 9laat deurgaan; op die 10versoendag moet julle die basuin deur julle hele land laat gaan.
En julle moet 11die vyftigste jaar 12heilig en ’n vrylating in die land uitroep aan al sy bewoners. Dit moet vir julle ’n 13jubeljaar wees; dan moet julle elkeen na sy besitting en elkeen 14na sy geslag teruggaan.
’n Jubeljaar moet dit, die vyftigste jaar, vir julle wees. Julle mag nie saai nie, ook nie afoes wat dan opslaan of die druiwe van die onbesnoeide wingerdstok 15dan afsny nie.
Want dit is ’n jubeljaar, dit moet vir julle 16heilig wees: van die land af moet julle 17die opbrings daarvan eet.
In hierdie jubeljaar moet julle elkeen na sy besitting teruggaan.
Daarom, as jy iets aan jou naaste verkoop of van jou naaste koop, moet julle 18mekaar nie 19verdruk nie;
volgens die getal jare ná die jubeljaar moet jy van jou naaste koop; volgens die getal 20jare dat daar ’n oes is, moet hy dit aan jou verkoop;
volgens die groter aantal jare moet jy 21die koopprys daarvan vermeerder, en volgens die kleiner aantal jare moet jy die koopprys daarvan verminder, want hy verkoop aan jou die 22aantal oeste.
Laat niemand dan sy naaste verdruk nie, en vrees jy jou God; want Ek is die HERE julle God.
En doen my insettinge en onderhou my verordeninge en doen dit, dat julle veilig kan woon in die land.
En die land sal sy vrug gee, en julle sal volop eet en veilig daarin woon.
En as julle sê: Wat moet ons in die sewende jaar eet as ons nie mag saai nie en ons oes nie mag insamel nie? —
dan 23gebied Ek my seën vir julle in die sesde jaar, en dit sal die oes vir die drie jare oplewer.
En in die agtste jaar moet julle saai en van die ou opbrings eet tot die negende jaar toe; totdat 24die opbrings hiervan inkom, moet julle die oue eet.
Oor die lossingsreg van verkoopte erfgoed en oor die slawe.
DIE grond moet ook nie 25vir altyd verkoop word nie; want die land is myne, omdat julle vreemdelinge en bywoners by My is.
Daarom 26moet julle, in die hele land van julle besitting, lossing van die grond 27toelaat.
As jou broer verarm en van sy besitting verkoop, moet sy losser wat sy nabestaande is, kom en hy moet los wat sy broer verkoop het.
En as iemand geen losser het nie, 28maar dit kan bekostig en 29genoeg vind vir die lossing,
moet hy die 30jare bereken dat dit verkoop is, en wat oorskiet, moet hy aan die man aan wie hy verkoop het, teruggee en dan na sy besitting teruggaan.
Maar as 31hy nie genoeg vind om dit terug te koop nie, moet die verkoopte goed in die hand van die koper bly tot die jubeljaar toe; maar in die jubeljaar 32moet dit vry word, en hy moet na sy besitting teruggaan.
En as iemand ’n woonhuis in ’n 33ommuurde stad verkoop, moet daar reg van lossing wees tot die end van die jaar dat dit verkoop is; ’n 34jaar lank moet daar reg van lossing wees.
Maar as dit nie gelos word voordat ’n hele jaar verby is nie, moet die huis wat in die ommuurde stad is, 35vir altyd die eiendom van sy koper bly vir sy geslagte; 36in die jubeljaar sal dit nie vry word nie.
Maar die huise van die dorpe wat rondom geen muur het nie, moet by die veld van die land gereken word; 37daar moet reg van lossing voor wees en in die jubeljaar moet dit vry word.
Wat die stede van die Leviete aangaan, die huise in die stede wat in hulle besit is — vir die Leviete moet daar 38’n ewige reg van lossing wees.
En as iemand 39van die Leviete dit sal los, moet die 40huis wat verkoop is, naamlik in die 41stad van sy besitting, in die jubeljaar vry word; want die huise in die stede van die Leviete is hulle besitting onder die kinders van Israel.
En die weiveld 42om hulle stede mag nie verkoop word nie, want dit is 43’n ewige besitting vir hulle.
En as jou broer by jou verarm 44en agterraak, moet jy hom 45ondersteun, 46soos ’n 47vreemdeling en bywoner, dat hy by jou kan lewe.
Jy bmoenie 48rente of 49wins van hom neem nie, maar jy moet jou God vrees, dat jou broer by jou kan lewe.
Jou geld mag jy hom nie op rente gee nie, en jou eetware mag jy nie teen wins gee nie.
Ek is die HERE julle God wat julle uit Egipteland uitgelei het om julle die land Kanaän te gee, 50om julle God te wees.
cEn as jou broer by jou verarm en hom aan jou 51verkoop, 52mag jy hom nie as slaaf laat dien nie.
Soos ’n dagloner, soos ’n bywoner moet hy by jou wees; tot die jubeljaar toe moet hy by jou dien;
dan moet hy vry van jou af weggaan, hy en sy kinders saam met hom; en hy moet na sy 53geslag terugkeer en na die besitting van sy vaders teruggaan.
Want hulle is my 54knegte wat Ek uit Egipteland uitgelei het; hulle mag nie verkoop word 55soos ’n mens ’n slaaf verkoop nie.
dJy mag nie met hardheid oor hom heers nie, maar jy moet jou God vrees.
Wat jou slaaf of jou slavin aangaan wat aan jou sal behoort — van die nasies wat rondom julle is, van hulle mag julle ’n slaaf of slavin koop.
En ook van die kinders van die bywoners wat by julle vertoef — van hulle mag julle koop en van hulle geslag wat by julle is, wat hulle in julle land verwek het; en dié sal vir julle ’n 56besitting wees.
En julle mag dié aan julle kinders ná julle nalaat as ’n erflike besitting; vir ewig mag julle hulle laat 57dien. Maar oor julle broers, die kinders van Israel, die een oor die ander — oor hom mag jy nie met hardheid heers nie.
En as ’n vreemdeling of bywoner by jou 58vermoënd word, en jou broer by hom verarm en hy homself aan ’n vreemdeling of bywoner by jou verkoop, of 59aan ’n familielid uit die geslag van ’n vreemdeling,
dan moet daar vir hom, nadat hy hom verkoop het, reg van lossing wees; een van sy broers kan hom los,
of sy oom of sy oom se seun kan hom los, of een van sy naaste bloedverwante uit sy geslag kan hom los, of as hy dit kan bekostig, kan hy homself los.
En hy moet met sy koper reken van die jaar af dat hy hom aan hom verkoop het, tot die jubeljaar toe. En die prys waarvoor hy hom verkoop het, moet wees volgens die aantal 60jare; soos ’n dagloner 61sal hy dan dié tyd by hom gewees het.
As daar nog baie 62jare is, moet hy 63volgens hulle sy losprys uit 64die geld waarvoor hy gekoop is, teruggee;
en as daar maar min jare tot die jubeljaar toe oor is, moet hy daarmee rekening hou; volgens dié jare moet hy sy losprys teruggee.
Soos een wat van 65jaar tot jaar loonarbeider is, moet hy by hom wees; hy mag nie met hardheid oor hom 66voor jou oë heers nie.
En as hy nie 67op dié wyse gelos word nie, moet hy in die jubeljaar vrygelaat word, hy en sy kinders saam met hom.
Want die kinders van Israel is my knegte; my knegte is hulle wat Ek uit Egipteland uitgelei het. Ek is die HERE julle God.
| 1 Naamlik uit die tent van samekoms, wat nou teenaan die berg opgerig was, Exodus 40, en waaruit God hierdie wette aan Moses gegee het, Lev. 1:1, toe die tent by die berg Sinai opgerig was. Vgl. Lev. 26:46; 27:34. |
| a Ex. 23:10. | 2 Anders: die land moet rus, dit moet ’n sabbat vir die HERE wees.
3 Die woord sabbat beteken rus en ophouding van enige werk. Die betekenis hier is dat die land nie bewerk moes word nie. Die uitwendige sabbat was in die Ou Testament: (1) Van dae, soos van die sewende dag en die feesdae, Ex. 20:8. Lev. 23:39, ens. (2) Van maande, soos van die nuwe maande, Lev. 23:24. Núm. 28:11. (3) Van jare, soos hier en in Lev. 26:35, ens. 4 Dit is, volgens sy bevel en tot sy eer. |
| 5 Anders: wat jy nie gesny het nie, of: waarvan jy jou onthou het. Verstaan die wingerd van elke Israeliet, waarvan hy volgens hierdie wet afstand geneem het, om dit nie te bewerk, te snoei of die druiwe daarvan af te sny nie. So word dit ook genoem in vers 11. |
| 6 Dit is, die vrugte wat in die sewende jaar op die onbewerkte land vanself, deur die seën van die HERE, sal voortkom, en nie deur die eienaar volgens gewoonte in die skure en kelders ingesamel moes word nie. |
| 7 Hebr. sabbatjare. Die woord sabbat beteken hier ’n week, soos in Lev. 23:15. Soos ’n week van dae sewe dae gehad het, so het ’n week van jare sewe jare gehad. |
| 8 Sien oor hierdie maand Lev. 23:24 se kanttekening.
9 Dit is, laat deurgaan deur die hele land, sodat daar oral basuingeklank gehoor word, om die jubeljaar aan te kondig. 10 Sien Lev. 23:27 se kanttekening. |
| 11 Hebr. die jaar van vyftig jaar.
12 Dit is, aankondig dat dit aan die HERE tot ’n besondere en heilige gebruik toegewy en afgesonder is. Sien oor die woord heilig, in hierdie betekenis gebruik, Lev. 8:10 se kanttekening. 13 Die Hebreeuse woord jobel beteken eerstens ’n ram; daarna ’n ramshoring; laastens die vyftigste jaar, wat met ’n ramshoring aangekondig was, soos hier. In hierdie jaar was die vryheid vir die Israelitiese knegte en diensmaagde uitgeroep, en die wat hul erfgoed deur armoede verkoop het, het weer in besit daarvan gekom. Die woord jaar word hier en in dit wat volg bygevoeg uit vers 13. 14 Dit is, tot sy familie en vriende, van wie hy hom afgesonder het deur hom aan vreemdes te verkoop. Sien vers 41. |
| 15 Verstaan in die vyftigste jaar. Sien vers 5. |
| 16 Hebr. heiligheid.
17 Naamlik, wat vanself sonder jou arbeid gegroei het. |
| 18 Hebr. ’n man sy broer.
19 Of: benadeel. Sien Lev. 19:33 se kanttekening. |
| 20 Dit is, waarin die veld of die akkers hul oes voortbring. Want die land is nie verkoop nie, maar slegs sy opbrings vir sekere jare, soos blyk uit dit wat volg. |
| 21 Verstaan die prys of waarde van die goed wat verkoop word.
22 Dit is, nie die eiendomsreg van die land nie, maar die gebruik en die opbrings daarvan, en dit vir ’n aantal jare wat met die jubeljaar moet eindig. Want dan kon die verkoper of eienaar weer sy goed in besit neem en die koper moes dit afstaan. |
| 23 Dit is, Ek sal my seën gee en toestuur. God se gebied beteken sy doen, volbring en uitvoer, óf met daadwerklike seëning, soos hier en in Deut. 28:8. Ps. 111:9; 133:3, óf met daadwerklike straf, soos in Jes. 5:6. Amos 9:4. Nah. 1:14. Vgl. Gén. 1:3 se kanttekening. |
| 24 Naamlik van die agtste jaar. |
| 25 Hebr. tot afsnyding, naamlik van die reg van die lossing; sodat aan die verkoper ten ene male sy reg afgesny en hom ontneem sou word om sy verkoopte erfdeel te mag los of in die jubeljaar tot sy besitting terug te keer. Sien dieselfde manier van spreek in vers 30. |
| 26 Dit is, julle sal dit met hierdie voorwaarde verkoop, dat dit gelos mag word.
27 Hebr. eintlik: gee. |
| 28 Sien dergelike manier van spreek in Lev. 5:7 se kanttekening.
29 Hebr. volgens die genoegsaamheid van sy lossing. |
| 30 Naamlik, vandat die verkoping plaasgevind het tot die jubeljaar wat daarop volg. Dan moes hy die inkomste van soveel jare as wat daar nog oor was bereken, en daarvolgens is die waarde betaal, soos met die oorspronklike verkoop gedoen was. Sien vers 16. |
| 31 Hebr. sy hand. Vgl. dit met vers 30 en Rig. 9:33 se kanttekeninge.
32 Dit is, die verkoopte goed sal nie meer in die mag wees van diegene wat dit gekoop het nie. |
| 33 Hebr. ’n stad van die muur.
34 Hebr. dae. So word hierdie woord vir ’n volle jaar geneem in Ex. 13:10. 1 Sam. 1:3; 27:7. Die betekenis is: Die reg van hierdie lossing het ’n volle jaar geduur nadat die verkoping plaasgevind het. |
| 35 Hebr. tot afsnyding, soos in vers 23. Die betekenis is dat die huis só aan die koper moes behoort en sy eiendom moes word, dat die verkoper alle reg om dit te mag los, ontneem is.
36 Verstaan dit van die verkoopte huis, wat ook nie uit die besit van die koper in die jubeljaar mog uitgaan nie, maar dit moes sy eiendom bly. |
| 37 Naamlik vir die huise in die dorpe, net soos van die veld bepaal word in verse 25, 26. In die Hebreeus staan huis in die enkelvoud, siende op elke dorpshuis. Anders: vir hom (die verkoper) moet daar reg van lossing wees en die koper sal daar uitgaan in die jubeljaar. |
| 38 Verstaan dit van die tyd van die wet en van die Joodse regering in die land Kanaän; so ook in vers 34. Sien Gén. 13:15 se kanttekening. |
| 39 Anders: as iemand enige huis van die Leviete sal koop, ens. Of: die koper sal van die verkoopte huis, ens.
40 Naamlik wat deur die verkoper gelos sal word. 41 Verstaan die stad waarby die huis behoort het of waaronder dit geressorteer het. |
| 42 Dit is, wat om die stede geleë is.
43 Soos in vers 32. |
| 44 Dit is, sy vermoë en middele sal minder word. Anders: sy bewende hand tot jou sal uitstrek, om in sy armoede en ellende by jou hulp te kry.
45 Die Hebreeuse woord beteken eintlik aangryp en vat om vas te hou. Verstaan hiermee allerlei ondersteuning en weldadigheid waardeur ’n mens die arme te hulp kom. Vgl. Eség. 16:49. 46 Of: selfs ’n vreemdeling. 47 Hier kan verstaan word diegene wat hulle by die Jode gevoeg en die Israelitiese godsdiens aangeneem het. Want aan ander vreemdelinge mog hulle rente oplê, Deut. 23:20, wat God verbied het om aan die gelowige vreemdeling te doen, Ex. 22:25. Deut. 23:19. |
| b Ex. 22:25. Deut. 23:19. Spr. 28:8. Eség. 18:8; 22:12. | 48 Die Hebreeuse woord beteken ’n byting of deurknaging, omdat deur rente die middele van ’n mens verslind word.
49 Die Hebreeuse woord is soveel as vermenigvuldiging of oormatige vergroting; soos om rente op rente, woeker op woeker, en onredelik en buite maat te veel te vra. Sommige verstaan die eerste woord as rente wat op geld gehef word, die ander as wins wat verkry word met die verkoop van ware, spys, kleding, ens. |
| 50 Sien Gén. 17:7 se kanttekening. |
| c Ex. 21:2. Deut. 15:12. Jer. 34:14. | 51 Of: aan jou verkoop word.
52 Of: jy sal geen diens van hom eis met slaafse diensbaarheid nie, of: jy sal jou deur hom nie laat dien, of deur hom nie gedien wees, met die diens van ’n slaaf of bediende nie, dit is, jy sal sy diens nie gebruik met sulke hardheid wat mense slawe gewoonlik oplê nie. Hebr. nie jy sal dien in hom die diens van ’n kneg nie. Sien dieselfde manier van spreek in vers 46. Ex. 1:14. Jer. 25:14; 30:8; 34:9, 10. |
| 53 Sien vers 10 se kanttekening. |
| 54 Wat Ek uit alle volke verkies het tot my eiendom, om My hier te dien en hierna vir ewig met My te lewe. So ook in vers 55.
55 Hebr. deur of volgens die verkoping van ’n slaaf, dit is, om as slawe verhandel te word en vir ewig te dien. |
| d Ef. 6:9. Kol. 4:1. |
| 56 Naamlik, om hulle altyd as slawe wat in die jubeljaar nie gelos kon word nie, te gebruik. |
| 57 Naamlik, as slawe en bediendes, soos in vers 39. |
| 58 Dit is, enige middele of rykdom sal verkry; so ook in vers 49.
59 Dit is, wat van uitlandse ouers afkomstig is, maar nogtans in jou land gebore en daarin deur langdurige inwoning ingewortel is. |
| 60 Naamlik, wat hy sy heer gedien het, om soveel van die geld van die lossing af te trek as wat sy heer in daardie tyd aan ’n dagloner sou moes gee.
61 Dit is, sal met hom gehandel word. |
| 62 Naamlik, wat die jubeljaar voorafgaan waarin die knegte losgelaat moes word. Vgl. die volgende vers.
63 Dit is, dat hy sy heer van die geld waarvoor hy gekoop was, teruggee volgens die hoeveelheid jare wat oor is voor die jubeljaar. 64 Hebr. die geld van sy koping. |
| 65 Dit is, wat nie nou en dan nie, maar ’n volle jaar of meer vir loon gearbei het.
66 Dit is, terwyl jy dit aanskou en deur die vingers sien. |
| 67 Dit is, deur die bogenoemde persone of middele. Anders: in hierdie, naamlik jare. |
Wette oor die sabbatjaar en die jubeljaar.
VERDER het die HERE met Moses gespreek 1by die berg Sinai en gesê:
| 1 Naamlik uit die tent van samekoms, wat nou teenaan die berg opgerig was, Exodus 40, en waaruit God hierdie wette aan Moses gegee het, Lev. 1:1, toe die tent by die berg Sinai opgerig was. Vgl. Lev. 26:46; 27:34. |
Spreek met die kinders van Israel en sê vir hulle: aAs julle in die land inkom wat Ek julle gee, 2moet die land ’n 3sabbat hou 4vir die HERE.
| a Ex. 23:10. | 2 Anders: die land moet rus, dit moet ’n sabbat vir die HERE wees.
3 Die woord sabbat beteken rus en ophouding van enige werk. Die betekenis hier is dat die land nie bewerk moes word nie. Die uitwendige sabbat was in die Ou Testament: (1) Van dae, soos van die sewende dag en die feesdae, Ex. 20:8. Lev. 23:39, ens. (2) Van maande, soos van die nuwe maande, Lev. 23:24. Núm. 28:11. (3) Van jare, soos hier en in Lev. 26:35, ens. 4 Dit is, volgens sy bevel en tot sy eer. |
Ses jaar lank mag jy jou land saai en ses jaar lank jou wingerd snoei en die opbrings daarvan insamel;
maar in die sewende jaar moet daar vir die land volkome rus wees, ’n sabbat vir die HERE; jou land mag jy nie saai en jou wingerd nie snoei nie.
Wat van jou oes opslaan, moet jy nie afoes nie, en die druiwe van jou 5ongesnoeide wingerdstok nie afsny nie. Dit moet ’n jaar van rus vir die land wees.
| 5 Anders: wat jy nie gesny het nie, of: waarvan jy jou onthou het. Verstaan die wingerd van elke Israeliet, waarvan hy volgens hierdie wet afstand geneem het, om dit nie te bewerk, te snoei of die druiwe daarvan af te sny nie. So word dit ook genoem in vers 11. |
En die 6opbrings van die sabbat van die land sal julle voedsel wees; vir jou en jou slaaf en jou slavin en jou dagloner en jou bywoner wat by jou vertoef,
| 6 Dit is, die vrugte wat in die sewende jaar op die onbewerkte land vanself, deur die seën van die HERE, sal voortkom, en nie deur die eienaar volgens gewoonte in die skure en kelders ingesamel moes word nie. |
en vir jou vee en die wild wat in jou land is, sal die hele opbrings daarvan wees om te eet.
Jy moet ook 7sewe jaarweke tel, sewe maal sewe jaar, sodat die dae van die sewe jaarweke vir jou negen-en-veertig jaar is.
| 7 Hebr. sabbatjare. Die woord sabbat beteken hier ’n week, soos in Lev. 23:15. Soos ’n week van dae sewe dae gehad het, so het ’n week van jare sewe jare gehad. |
Dan moet jy in die 8sewende maand, op die tiende van die maand, ’n basuingeklank 9laat deurgaan; op die 10versoendag moet julle die basuin deur julle hele land laat gaan.
| 8 Sien oor hierdie maand Lev. 23:24 se kanttekening.
9 Dit is, laat deurgaan deur die hele land, sodat daar oral basuingeklank gehoor word, om die jubeljaar aan te kondig. 10 Sien Lev. 23:27 se kanttekening. |
En julle moet 11die vyftigste jaar 12heilig en ’n vrylating in die land uitroep aan al sy bewoners. Dit moet vir julle ’n 13jubeljaar wees; dan moet julle elkeen na sy besitting en elkeen 14na sy geslag teruggaan.
| 11 Hebr. die jaar van vyftig jaar.
12 Dit is, aankondig dat dit aan die HERE tot ’n besondere en heilige gebruik toegewy en afgesonder is. Sien oor die woord heilig, in hierdie betekenis gebruik, Lev. 8:10 se kanttekening. 13 Die Hebreeuse woord jobel beteken eerstens ’n ram; daarna ’n ramshoring; laastens die vyftigste jaar, wat met ’n ramshoring aangekondig was, soos hier. In hierdie jaar was die vryheid vir die Israelitiese knegte en diensmaagde uitgeroep, en die wat hul erfgoed deur armoede verkoop het, het weer in besit daarvan gekom. Die woord jaar word hier en in dit wat volg bygevoeg uit vers 13. 14 Dit is, tot sy familie en vriende, van wie hy hom afgesonder het deur hom aan vreemdes te verkoop. Sien vers 41. |
’n Jubeljaar moet dit, die vyftigste jaar, vir julle wees. Julle mag nie saai nie, ook nie afoes wat dan opslaan of die druiwe van die onbesnoeide wingerdstok 15dan afsny nie.
| 15 Verstaan in die vyftigste jaar. Sien vers 5. |
Want dit is ’n jubeljaar, dit moet vir julle 16heilig wees: van die land af moet julle 17die opbrings daarvan eet.
| 16 Hebr. heiligheid.
17 Naamlik, wat vanself sonder jou arbeid gegroei het. |
In hierdie jubeljaar moet julle elkeen na sy besitting teruggaan.
Daarom, as jy iets aan jou naaste verkoop of van jou naaste koop, moet julle 18mekaar nie 19verdruk nie;
| 18 Hebr. ’n man sy broer.
19 Of: benadeel. Sien Lev. 19:33 se kanttekening. |
volgens die getal jare ná die jubeljaar moet jy van jou naaste koop; volgens die getal 20jare dat daar ’n oes is, moet hy dit aan jou verkoop;
| 20 Dit is, waarin die veld of die akkers hul oes voortbring. Want die land is nie verkoop nie, maar slegs sy opbrings vir sekere jare, soos blyk uit dit wat volg. |
volgens die groter aantal jare moet jy 21die koopprys daarvan vermeerder, en volgens die kleiner aantal jare moet jy die koopprys daarvan verminder, want hy verkoop aan jou die 22aantal oeste.
| 21 Verstaan die prys of waarde van die goed wat verkoop word.
22 Dit is, nie die eiendomsreg van die land nie, maar die gebruik en die opbrings daarvan, en dit vir ’n aantal jare wat met die jubeljaar moet eindig. Want dan kon die verkoper of eienaar weer sy goed in besit neem en die koper moes dit afstaan. |
Laat niemand dan sy naaste verdruk nie, en vrees jy jou God; want Ek is die HERE julle God.
En doen my insettinge en onderhou my verordeninge en doen dit, dat julle veilig kan woon in die land.
En die land sal sy vrug gee, en julle sal volop eet en veilig daarin woon.
En as julle sê: Wat moet ons in die sewende jaar eet as ons nie mag saai nie en ons oes nie mag insamel nie? —
dan 23gebied Ek my seën vir julle in die sesde jaar, en dit sal die oes vir die drie jare oplewer.
| 23 Dit is, Ek sal my seën gee en toestuur. God se gebied beteken sy doen, volbring en uitvoer, óf met daadwerklike seëning, soos hier en in Deut. 28:8. Ps. 111:9; 133:3, óf met daadwerklike straf, soos in Jes. 5:6. Amos 9:4. Nah. 1:14. Vgl. Gén. 1:3 se kanttekening. |
En in die agtste jaar moet julle saai en van die ou opbrings eet tot die negende jaar toe; totdat 24die opbrings hiervan inkom, moet julle die oue eet.
| 24 Naamlik van die agtste jaar. |
Oor die lossingsreg van verkoopte erfgoed en oor die slawe.
DIE grond moet ook nie 25vir altyd verkoop word nie; want die land is myne, omdat julle vreemdelinge en bywoners by My is.
| 25 Hebr. tot afsnyding, naamlik van die reg van die lossing; sodat aan die verkoper ten ene male sy reg afgesny en hom ontneem sou word om sy verkoopte erfdeel te mag los of in die jubeljaar tot sy besitting terug te keer. Sien dieselfde manier van spreek in vers 30. |
Daarom 26moet julle, in die hele land van julle besitting, lossing van die grond 27toelaat.
| 26 Dit is, julle sal dit met hierdie voorwaarde verkoop, dat dit gelos mag word.
27 Hebr. eintlik: gee. |
As jou broer verarm en van sy besitting verkoop, moet sy losser wat sy nabestaande is, kom en hy moet los wat sy broer verkoop het.
En as iemand geen losser het nie, 28maar dit kan bekostig en 29genoeg vind vir die lossing,
| 28 Sien dergelike manier van spreek in Lev. 5:7 se kanttekening.
29 Hebr. volgens die genoegsaamheid van sy lossing. |
moet hy die 30jare bereken dat dit verkoop is, en wat oorskiet, moet hy aan die man aan wie hy verkoop het, teruggee en dan na sy besitting teruggaan.
| 30 Naamlik, vandat die verkoping plaasgevind het tot die jubeljaar wat daarop volg. Dan moes hy die inkomste van soveel jare as wat daar nog oor was bereken, en daarvolgens is die waarde betaal, soos met die oorspronklike verkoop gedoen was. Sien vers 16. |
Maar as 31hy nie genoeg vind om dit terug te koop nie, moet die verkoopte goed in die hand van die koper bly tot die jubeljaar toe; maar in die jubeljaar 32moet dit vry word, en hy moet na sy besitting teruggaan.
| 31 Hebr. sy hand. Vgl. dit met vers 30 en Rig. 9:33 se kanttekeninge.
32 Dit is, die verkoopte goed sal nie meer in die mag wees van diegene wat dit gekoop het nie. |
En as iemand ’n woonhuis in ’n 33ommuurde stad verkoop, moet daar reg van lossing wees tot die end van die jaar dat dit verkoop is; ’n 34jaar lank moet daar reg van lossing wees.
| 33 Hebr. ’n stad van die muur.
34 Hebr. dae. So word hierdie woord vir ’n volle jaar geneem in Ex. 13:10. 1 Sam. 1:3; 27:7. Die betekenis is: Die reg van hierdie lossing het ’n volle jaar geduur nadat die verkoping plaasgevind het. |
Maar as dit nie gelos word voordat ’n hele jaar verby is nie, moet die huis wat in die ommuurde stad is, 35vir altyd die eiendom van sy koper bly vir sy geslagte; 36in die jubeljaar sal dit nie vry word nie.
| 35 Hebr. tot afsnyding, soos in vers 23. Die betekenis is dat die huis só aan die koper moes behoort en sy eiendom moes word, dat die verkoper alle reg om dit te mag los, ontneem is.
36 Verstaan dit van die verkoopte huis, wat ook nie uit die besit van die koper in die jubeljaar mog uitgaan nie, maar dit moes sy eiendom bly. |
Maar die huise van die dorpe wat rondom geen muur het nie, moet by die veld van die land gereken word; 37daar moet reg van lossing voor wees en in die jubeljaar moet dit vry word.
| 37 Naamlik vir die huise in die dorpe, net soos van die veld bepaal word in verse 25, 26. In die Hebreeus staan huis in die enkelvoud, siende op elke dorpshuis. Anders: vir hom (die verkoper) moet daar reg van lossing wees en die koper sal daar uitgaan in die jubeljaar. |
Wat die stede van die Leviete aangaan, die huise in die stede wat in hulle besit is — vir die Leviete moet daar 38’n ewige reg van lossing wees.
| 38 Verstaan dit van die tyd van die wet en van die Joodse regering in die land Kanaän; so ook in vers 34. Sien Gén. 13:15 se kanttekening. |
En as iemand 39van die Leviete dit sal los, moet die 40huis wat verkoop is, naamlik in die 41stad van sy besitting, in die jubeljaar vry word; want die huise in die stede van die Leviete is hulle besitting onder die kinders van Israel.
| 39 Anders: as iemand enige huis van die Leviete sal koop, ens. Of: die koper sal van die verkoopte huis, ens.
40 Naamlik wat deur die verkoper gelos sal word. 41 Verstaan die stad waarby die huis behoort het of waaronder dit geressorteer het. |
En die weiveld 42om hulle stede mag nie verkoop word nie, want dit is 43’n ewige besitting vir hulle.
| 42 Dit is, wat om die stede geleë is.
43 Soos in vers 32. |
En as jou broer by jou verarm 44en agterraak, moet jy hom 45ondersteun, 46soos ’n 47vreemdeling en bywoner, dat hy by jou kan lewe.
| 44 Dit is, sy vermoë en middele sal minder word. Anders: sy bewende hand tot jou sal uitstrek, om in sy armoede en ellende by jou hulp te kry.
45 Die Hebreeuse woord beteken eintlik aangryp en vat om vas te hou. Verstaan hiermee allerlei ondersteuning en weldadigheid waardeur ’n mens die arme te hulp kom. Vgl. Eség. 16:49. 46 Of: selfs ’n vreemdeling. 47 Hier kan verstaan word diegene wat hulle by die Jode gevoeg en die Israelitiese godsdiens aangeneem het. Want aan ander vreemdelinge mog hulle rente oplê, Deut. 23:20, wat God verbied het om aan die gelowige vreemdeling te doen, Ex. 22:25. Deut. 23:19. |
Jy bmoenie 48rente of 49wins van hom neem nie, maar jy moet jou God vrees, dat jou broer by jou kan lewe.
| b Ex. 22:25. Deut. 23:19. Spr. 28:8. Eség. 18:8; 22:12. | 48 Die Hebreeuse woord beteken ’n byting of deurknaging, omdat deur rente die middele van ’n mens verslind word.
49 Die Hebreeuse woord is soveel as vermenigvuldiging of oormatige vergroting; soos om rente op rente, woeker op woeker, en onredelik en buite maat te veel te vra. Sommige verstaan die eerste woord as rente wat op geld gehef word, die ander as wins wat verkry word met die verkoop van ware, spys, kleding, ens. |
Jou geld mag jy hom nie op rente gee nie, en jou eetware mag jy nie teen wins gee nie.
Ek is die HERE julle God wat julle uit Egipteland uitgelei het om julle die land Kanaän te gee, 50om julle God te wees.
| 50 Sien Gén. 17:7 se kanttekening. |
cEn as jou broer by jou verarm en hom aan jou 51verkoop, 52mag jy hom nie as slaaf laat dien nie.
| c Ex. 21:2. Deut. 15:12. Jer. 34:14. | 51 Of: aan jou verkoop word.
52 Of: jy sal geen diens van hom eis met slaafse diensbaarheid nie, of: jy sal jou deur hom nie laat dien, of deur hom nie gedien wees, met die diens van ’n slaaf of bediende nie, dit is, jy sal sy diens nie gebruik met sulke hardheid wat mense slawe gewoonlik oplê nie. Hebr. nie jy sal dien in hom die diens van ’n kneg nie. Sien dieselfde manier van spreek in vers 46. Ex. 1:14. Jer. 25:14; 30:8; 34:9, 10. |
Soos ’n dagloner, soos ’n bywoner moet hy by jou wees; tot die jubeljaar toe moet hy by jou dien;
dan moet hy vry van jou af weggaan, hy en sy kinders saam met hom; en hy moet na sy 53geslag terugkeer en na die besitting van sy vaders teruggaan.
| 53 Sien vers 10 se kanttekening. |
Want hulle is my 54knegte wat Ek uit Egipteland uitgelei het; hulle mag nie verkoop word 55soos ’n mens ’n slaaf verkoop nie.
| 54 Wat Ek uit alle volke verkies het tot my eiendom, om My hier te dien en hierna vir ewig met My te lewe. So ook in vers 55.
55 Hebr. deur of volgens die verkoping van ’n slaaf, dit is, om as slawe verhandel te word en vir ewig te dien. |
dJy mag nie met hardheid oor hom heers nie, maar jy moet jou God vrees.
| d Ef. 6:9. Kol. 4:1. |
Wat jou slaaf of jou slavin aangaan wat aan jou sal behoort — van die nasies wat rondom julle is, van hulle mag julle ’n slaaf of slavin koop.
En ook van die kinders van die bywoners wat by julle vertoef — van hulle mag julle koop en van hulle geslag wat by julle is, wat hulle in julle land verwek het; en dié sal vir julle ’n 56besitting wees.
| 56 Naamlik, om hulle altyd as slawe wat in die jubeljaar nie gelos kon word nie, te gebruik. |
En julle mag dié aan julle kinders ná julle nalaat as ’n erflike besitting; vir ewig mag julle hulle laat 57dien. Maar oor julle broers, die kinders van Israel, die een oor die ander — oor hom mag jy nie met hardheid heers nie.
| 57 Naamlik, as slawe en bediendes, soos in vers 39. |
En as ’n vreemdeling of bywoner by jou 58vermoënd word, en jou broer by hom verarm en hy homself aan ’n vreemdeling of bywoner by jou verkoop, of 59aan ’n familielid uit die geslag van ’n vreemdeling,
| 58 Dit is, enige middele of rykdom sal verkry; so ook in vers 49.
59 Dit is, wat van uitlandse ouers afkomstig is, maar nogtans in jou land gebore en daarin deur langdurige inwoning ingewortel is. |
dan moet daar vir hom, nadat hy hom verkoop het, reg van lossing wees; een van sy broers kan hom los,
of sy oom of sy oom se seun kan hom los, of een van sy naaste bloedverwante uit sy geslag kan hom los, of as hy dit kan bekostig, kan hy homself los.
En hy moet met sy koper reken van die jaar af dat hy hom aan hom verkoop het, tot die jubeljaar toe. En die prys waarvoor hy hom verkoop het, moet wees volgens die aantal 60jare; soos ’n dagloner 61sal hy dan dié tyd by hom gewees het.
| 60 Naamlik, wat hy sy heer gedien het, om soveel van die geld van die lossing af te trek as wat sy heer in daardie tyd aan ’n dagloner sou moes gee.
61 Dit is, sal met hom gehandel word. |
As daar nog baie 62jare is, moet hy 63volgens hulle sy losprys uit 64die geld waarvoor hy gekoop is, teruggee;
| 62 Naamlik, wat die jubeljaar voorafgaan waarin die knegte losgelaat moes word. Vgl. die volgende vers.
63 Dit is, dat hy sy heer van die geld waarvoor hy gekoop was, teruggee volgens die hoeveelheid jare wat oor is voor die jubeljaar. 64 Hebr. die geld van sy koping. |
en as daar maar min jare tot die jubeljaar toe oor is, moet hy daarmee rekening hou; volgens dié jare moet hy sy losprys teruggee.
Soos een wat van 65jaar tot jaar loonarbeider is, moet hy by hom wees; hy mag nie met hardheid oor hom 66voor jou oë heers nie.
| 65 Dit is, wat nie nou en dan nie, maar ’n volle jaar of meer vir loon gearbei het.
66 Dit is, terwyl jy dit aanskou en deur die vingers sien. |
En as hy nie 67op dié wyse gelos word nie, moet hy in die jubeljaar vrygelaat word, hy en sy kinders saam met hom.
| 67 Dit is, deur die bogenoemde persone of middele. Anders: in hierdie, naamlik jare. |
Want die kinders van Israel is my knegte; my knegte is hulle wat Ek uit Egipteland uitgelei het. Ek is die HERE julle God.