Hebreërs 9
Die offers van die ou verbond moes gedurig herhaal word, omdat hulle onvolmaak was. Die offer van Christus het een maal plaasgevind en was heeltemal voldoende.
SO het dan 1die eerste verbond sowel 2verordeninge vir die erediens asook 3sy aardse 4heiligdom gehad.
aWant die tabernakel is so ingerig: 5die eerste, waarin 6die kandelaar was en die tafel en b7die toonbrode, wat die Heilige genoem word;
en 8agter die tweede voorhangsel 9die tabernakel wat genoem word die Allerheiligste,
waarin ’n goue 10wierookbak was en cdie ark van die verbond, rondom heeltemal met goud oortrek, 11waarin ddie goue kruik met die manna was en edie staf van Aäron wat gebloei het, en fdie tafels van die verbond;
gen daar bo-op 12die gérubs van die heerlikheid wat 13die versoendeksel oorskadu het, waaroor nie nou afsonderlik gespreek kan word nie.
En nadat hierdie dinge so ingerig was, hhet die priesters wel 14gedurig 15in die eerste tabernakel ingegaan om die dienste te vervul,
imaar 16in die tweede die hoëpriester alleen, 17een maal in die jaar, 18nie sonder bloed nie, wat hy offer vir homself en vir die 19sondes van die volk uit onwetendheid begaan —
waarmee 20die Heilige Gees dít duidelik maak, kdat 21die weg na die heiligdom 22nog nie geopen is 23so lank as die eerste tabernakel nog standhou nie.
Dit was 24’n beeld met die oog op die teenwoordige tyd waarin daar gawes en offers gebring word, wat 25hom wat die diens verrig, na die gewete 26nie volkome kan maak nie,
omdat dit net bestaan het lin spys en drank men verskillende 27wassinge en 28vleeslike verordeninge wat 29opgelê is tot op die tyd van 30herstelling.
Maar Christus, nwat 31opgetree het as Hoëpriester 32van die toekomstige weldade, het deur 33die groter en volmaakter tabernakel wat nie met hande gemaak is nie, dit wil sê, wat nie 34aan hierdie skepping behoort nie,
ook nie met die bloed 35van bokke en kalwers nie, omaar met sy eie bloed, een maal ingegaan in die heiligdom en 36’n ewige 37verlossing teweeggebring.
pWant as die bloed van stiere en bokke en 38die as van ’n vers wat 39die verontreinigdes besprinkel, heilig maak 40tot reiniging van die vlees,
hoeveel te meer sal qdie bloed van Christus, rwat Homself 41deur die ewige Gees aan God sonder smet geoffer het, 42julle gewete reinig van 43dooie werke som die lewende God te dien.
En daarom is Hy Middelaar van ’n nuwe 44testament, tsodat, terwyl daar ’n dood plaasgevind het 45vir die verlossing van die oortredinge 46onder die eerste testament, die 47wat geroepe is, 48die belofte van die ewige erfenis kan ontvang.
Want waar ’n testament is, moet noodsaaklik die dood van die testamentmaker 49aangekondig word;
vwant ’n testament is geldig by sterfgevalle, aangesien dit nooit van krag is so lank as die testamentmaker nog leef nie.
Daarom is ook 50die eerste testament 51nie sonder bloed 52ingewy nie;
53want toe elke gebod volgens die wet deur Moses aan die hele volk aangekondig is, het hy 54die bloed van die kalwers en bokke saam met water en skarlakenrooi wol en hisop geneem en 55die boek self en 56die hele volk besprinkel
en gesê: xDit is die bloed 57van die testament wat God met die oog op julle 58verorden het.
59En hy het ook die tabernakel en al die gereedskap van die diens net so met die bloed besprinkel.
En 60byna alles word met bloed gereinig volgens die wet, en sonder bloedvergieting vind daar geen vergifnis plaas nie.
61Dit was dus nodig dat die afbeeldinge van die dinge in die hemele deur hierdie offers 62gereinig moes word, 63maar die hemelse dinge self 64deur beter offers as hierdie.
Want Christus het nie ingegaan in ’n heiligdom met hande gemaak, ’n teëbeeld 65van die ware nie, maar in die hemel self 66om nou voor die aangesig van God vir ons te verskyn;
ook nie om Homself dikwels te offer, ysoos die hoëpriester elke jaar in die heiligdom ingaan 67met bloed wat nie sy eie is nie,
68want dan moes Hy dikwels gely het 69van die grondlegging van die wêreld af. Maar nou het Hy een maal 70in die voleinding van die eeue verskyn om die sonde deur sy offer weg te doen.
En 71net soos die mense bestem is om 72een maal te sterwe en 73daarna die oordeel,
zso sal Christus ook, nadat Hy een maal geoffer is om 74die sondes van baie weg te neem, vir die tweede maal 75sonder sonde verskyn aan die 76wat Hom verwag tot saligheid.
| 1 Baie Griekse manuskripte het die woorde eerste tabernakel; maar uit die laaste vers van die voorgaande hoofstuk, asook uit die vers wat hierna volg, blyk dat hier eerder die eerste verbond gelees moet word.
2 Of: regverdigmakinge, of: instellinge, dit is, wyses van optrede, waarvolgens die erediens ingerig moes word, waarin die seremoniële regverdigmaking bestaan het. 3 Of: daardie aardse heiligdom, dit is, wat aards is en van verganklike materiaal gemaak, soos alle dinge in die wêreld is, sien oor die materiale Exodus 25; 26; 36; 37. Dit word hier gestel teenoor die hemelse en onverganklike, wat deur die aardse heiligdom uitgebeeld word, soos die apostel hierna sal verklaar. 4 So word die gebou genoem wat in die Ou Testament deur God se verordening vir die godsdiens geheilig was. In die plek daarvan het daarna die tempel van Salomo gekom. Paulus beskryf hier egter nie die tempel nie, maar die tabernakel, omdat die tabernakel deur Moses, volgens die voorbeeld wat aan hom op die berg deur God getoon is, gebou was. Daarna het Salomo die tempel volgens hierdie tabernakel gebou, hy het egter enkele ander dinge daarby gevoeg. |
| a Ex. 26:1; 36:1.
b Lev. 24:5. |
5 Dit is, die eerste deel van die tabernakel. Want die voorhof van die volk en van die priesters, waarin die vergaderings en offers plaasgevind het, slaan die apostel hier oor, en hy verklaar slegs die sake wat in die bedekte deel van die tabernakel of tent was, en die plegtighede wat daarin plaasgevind het. Die eerste deel van die tabernakel is die Heilige en die ander deel die Allerheiligste genoem.
6 Hierdie kandelaar, tafel en toonbrode was in die eerste deel van die tabernakel, Ex. 25:23, ens. 7 Gr. die voorsit van die brode. |
| 8 Dit was die voorhangsel wat die Heilige van die Allerheiligste geskei het, en word die tweede genoem ten opsigte van die eerste voorhangsel, wat die ingang van die Heilige in die tabernakel bedek het. Sien Ex. 26:36. Want in die tempel was dit met mure van die voorhowe afgeskei, daarom was daarin slegs een voorhangsel, wat geskeur het toe Christus aan die kruis gesterf het, Luk. 23:45.
9 Dit is, die deel van die tabernakel; want beide hierdie dele was onder een dak. |
| c Ex. 25:10.
d Ex. 16:33. e Núm. 17:10. f Ex. 34:29. 1 Kon. 8:9. 2 Kron. 5:10. |
10 Gr. thumiaterion, waardeur sommige die reukaltaar self verstaan, wat in die Heilige gestaan het, waar die priesters elke dag ingegaan het om reukwerk daarop te brand, soos in vers 6 ook aangetoon word, sien Ex. 30:6. Omdat dit naby die Allerheiligste gestaan het, meen sommige dat hier bedoel word dat dit in die Allerheiligste was. Hierdie manier van spreek sou egter baie ongerymd wees, omdat hier uitdruklik staan dat hierdie thumiaterion, soos ook die verbondsark, in die Allerheiligste was, wat agter die tweede voorhangsel was. Daarom word dit beter verstaan as die wierookbak, waarmee die hoëpriester een maal per jaar in die Allerheiligste gegaan het om reukwerk daarop te brand, wat daarom ook in die Allerheiligste bewaar was, soos Josephus teen Apion getuig. En hoewel Moses nie uitdruklik daarvan melding maak nie, kan dit nogtans uit Lev. 16:12 ook afgelei word.
11 Sommige meen dat die woord waarin na die woord tabernakel verwys, waarvan in vers 3 gespreek is, omdat in 1 Kon. 8:9. 2 Kron. 5:10 uitdruklik gesê word, dat daar in die verbondsark niks anders toegesluit was as die twee tafels van die wet nie. Ander verstaan dit egter as die ark self, waarin of waarby die goue kruik met manna en die staf van Aäron in die tyd van die tabernakel was, soos te sien is in Ex. 16:33, 34. Núm. 17:10, hoewel dit in die tyd toe die tempel van Salomo gebou was, nie meer in of by die ark was nie, óf omdat dit vergaan het, óf omdat dit êrens in ’n ander deel van die tempel gebring was, soos ook die oorspronklike boek van die wet, waarvan melding gemaak word in Deut. 31:26. 2 Kron. 34:14. |
| g Ex. 25:22. | 12 Dit was twee gedaantes van engele, met hulle hoofde na mekaar gebuig, en met hulle vlerke wat aan mekaar raak, soos te sien is in Ex. 25:18. Tussen hulle uit het God aan Moses antwoord gegee vanaf die boonste deel van die genadestoel [versoendeksel], soos betuig word in Núm. 7:89.
13 Of: genadestoel, wat die deksel van die ark was, waarmee die twee kliptafels van die wet bedek was. Dit was ’n voorbeeld van Christus, wat die wet bedek, omdat Hy vir ons onder die wet gebore is, en ons van die vloek van die wet verlos het. Daarom word Christus ook versoendeksel, of: versoening genoem, Rom. 3:25, en van die engele word gesê dat hulle begerig is om hierdie verborgenhede te aanskou, 1 Petr. 1:12. |
| h Núm. 28:3. | 14 Dit is, elkeen in sy afdeling, soos te sien is in Luk. 1:8, 9.
15 Dit is, in die eerste deel van die tabernakel, die Heilige genoem, soos in vers 2. |
| i vers 25. Ex. 30:10. Lev. 16:2, 34. | 16 Dit is, in die tweede deel, naamlik die Allerheiligste, soos tevore.
17 Naamlik op die tiende dag van die sewende maand Tisri, op die plegtige dag van vas en van die versoening van die hele volk. Sien Lev. 16:29, ens. 18 Naamlik van die offer van versoening, wat buite die tabernakel, op die brandofferaltaar in die voorhof geslag en geoffer was. Die bloed hiervan was, ná die aansteek van die reukwerk in bogenoemde wierookbak, deur die priester in die Allerheiligste voor die ark en die genadestoel [versoendeksel] gebring, en die versoendeksel is tot sewe maal daarmee besprinkel, nadat dit deur die reukwerk soos met ’n wolk oordek was; soos in Lev. 16:11, ens. te sien is. Hierdie skaduwee en voorbeeld gaan die apostel vervolgens stuk vir stuk verklaar. 19 Gr. onwetendhede, of: onbedagsaamhede; waardeur nie net verstaan word die sondes wat eintlik uit onwetendheid gedoen word nie, maar ook alle soorte sondes, soos genoegsaam uit Lev. 16:16 blyk, waarna Paulus hier, asook in Hebr. 7:27, en elders verwys. Die sondes word ook so genoem, omdat alle sondes (uitgesonder die sonde teen die Heilige Gees) altyd saamgaan met ’n dwaling van die verstand deur die verleiding van die Satan. |
| k Joh. 14:6. | 20 Naamlik wat die Insteller van al hierdie godsdienstige verrigtinge was, en derhalwe waaragtig ewig God met die Vader en die Seun, en nogtans ’n onderskeie persoon.
21 Dit is, na die Allerheiligste, of na die hemel, soos in verse 12, 24 verklaar word. 22 Dit is, nog nie so duidelik en volkome bekendgemaak is soos daarna plaasgevind het nie, toe Christus die sake wat hierdeur afgebeeld is, in sy eerste koms volbring het. Net soos in 1 Joh. 3:2 gesê word dat dit nog nie geopenbaar of openbaar gemaak is wat ons sal wees nie, naamlik ná Christus se tweede koms, hoewel ons nogtans hier enigsins daarvan onderrig is, maar nie so duidelik en volkome soos dit aan ons bekend sal word wanneer die saak self in ons vervul sal wees nie. 23 Dit is, solank as die gemeente onder die Ou Testament deur hierdie seremonies en die handelswyse van die eerste tabernakel, en gevolglik ook van die eerste tempel, slegs onderrig was sonder dat die evangelie onbedek en heeltemal duidelik aan haar voorgedra was, soos ná die vervulling plaasgevind het. Want dat sommige dit só uitlê asof die gelowiges in die Ou Testament geen toegang gehad het tot die hemel, voordat Christus opgevaar het na die hemel nie, is in stryd met die voorbeeld van Elía, 2 Kon. 2:11, en van Lasarus, Luk. 16:22, vergeleke met Matt. 8:11, en van die moordenaar aan die kruis, Luk. 23:43, vergeleke met 2 Kor. 12:2-4, en met die hoop van die gelowige vaders, Hebr. 11:16. Dit is ook in stryd met Christus se beloftes, Matt. 5:10-12, wat lank voor sy opstanding geskied het. |
| 24 Gr. parabole, dit is, ’n gelykenis wat iets anders uitbeeld.
25 Gr. die dienende. 26 Naamlik in hulself beskou, of deur hul eie krag. Andersins kon dit, wanneer dit reg gebruik word, dien om die gelowige vaders op Christus te wys, deur wie se offer die gewetens gereinig sou word, soos in vers 14 verklaar word. |
| l Lev. 11:2.
m Núm. 19:7, ens. |
27 Gr. baptismois.
28 Dit is, uiterlike insettinge, wat die mens slegs ten opsigte van sy uitwendige of liggaamlike toestand geregverdig of geheilig het. Sien vers 13. 29 Naamlik as ’n juk wat die vaders self nie kon dra nie, en deur Christus afgeneem is, Hand. 15:10, 11. 30 Gr. regstelling, dit is, op die tyd waarop dit reggestel sal word, naamlik tot op die tye van die Nuwe Testament, waarvan Jeremia gespreek het, waarin die afgebeelde saak vervul, hierdie seremonies afgewend, en ander, korter godsdienstige verrigtinge ingestel word, waardeur die Heilige Gees kragtiger sou werk, 2 Korinthiërs 3. |
| n Hebr. 3:1; 4:14; 6:20; 8:1. | 31 Naamlik in die vlees, of in die wêreld.
32 Dit is, al die geestelike weldade, wat deur die offer van Christus aan die kruis, en deur sy ingang in die hemel verwerf is, soos die vergewing van sondes, wedergeboorte, die Gees van aanneming tot kinders en die ewige saligheid, wat, terwyl dit in die Ou Testament afgebeeld is, verwerf is in die Nuwe Testament deur Christus. 33 Hierdeur word die menslike natuur van Christus verstaan, waarin die volheid van die Godheid soos in ’n tabernakel of tempel woon, Joh. 1:14; 2:19, soos ook in Hebr. 8:2 aangedui is. Van Christus word daar gesê dat Hy deur hierdie tabernakel van sy vlees ingegaan het in die hemel, omdat deur die geestelike krag en waardigheid van sy offer wat vir ons volbring is, vir Hom die toegang tot die hemel geopen is, en aan Hom ’n naam gegee is wat bo elke naam is, Filip. 2:8, 9. Hierdie verklaring kom ooreen met dit wat hy in Hebr. 10:20 sê oor die nuwe weg wat vir ons geopen is, naamlik om in te gaan in die Allerheiligste, deur hierdie voorhangsel heen, dit is die vlees van Christus. Want Christus het ons voorgegaan om vir ons plek te berei, Joh. 14:2. Hy wil dus sê: soos Christus deur Homself en deur sy eie bloed ingegaan het in die heiligdom, moet ons ook deur dieselfde weg daar inkom. 34 Of: van hierdie skepsel. |
| o Hand. 20:28. Ef. 1:7. Kol. 1:14. Hebr. 10:10. 1 Petr. 1:19. Openb. 1:5; 5:9. | 35 Want beide hierdie soorte diere was geslag, wanneer die hoëpriester in die Allerheiligste sou ingaan, Lev. 16:11, 15, met beide se bloed het hy ook in die Allerheiligste ingegaan, vgl. vers 18.
36 Dit is, altyddurend en van ewige krag, soos in Hebr. 10:14. 37 Gr. vrykoping, dit is, verlossing wat deur losprys geskied, gevind. |
| p Lev. 16:14. Núm. 19:4. Hebr. 10:4. | 38 Dit was nog ’n ander seremonie waardeur die onreines volgens die wet in die Ou Testament gereinig was, wat ook op Christus en die besprinkeling van sy bloed gedui het. Sien hieroor Núm. 19:2, ens.
39 Naamlik volgens die wet, deur die aanraking van enige dooies, of doodsbeendere, of grafte, Núm. 19:16. Of: wat onheilig gemaak was. 40 Dit is, om uitwendig volgens die wet rein te wees, en toegang te mag hê tot die vergaderings en ander uitwendige godsdienstige verrigtinge van die Ou Testament. |
| q 1 Joh. 1:7. Openb. 1:5.
r Gal. 1:4. Ef. 5:2. Tit. 2:14. s Luk. 1:74. Rom. 6:13. Gal. 2:20. 1 Petr. 4:2. |
41 Dit is, deur sy ewige godheid, waaruit die krag en waardigheid van die offer van Christus voortgekom het, soos in Hand. 20:28 ook aangetoon word; en soos die ewige godheid van Christus ook ’n Gees genoem word, Rom. 1:4. 1 Tim. 3:16. 1 Petr. 3:18.
42 Dit is, julle siele, verstand, wil en geneentheid, waarvan die gewetens ook die gevoel het, om te weet wat God ons geskenk het, 1 Kor. 2:12. Ander lees ons gewetens. 43 Dit is, sondes. Sien Hebr. 6:1. |
| t Rom. 5:6. 1 Petr. 3:18. | 44 Die Hebreeuse woord berit, wat Jeremia in hfst. 31 gebruik, beteken in die algemeen allerlei verbond of kontrak, hetsy dit tussen twee partye gemaak word, of slegs deur een party, soos in testamente gedoen word. Voorbeelde hiervan kan gelees word in Gén. 6:18; 9:9. Job 31:1. Dat dié verbond ’n testament is, stel die apostel as ’n feit, omdat dit slegs van God se kant af kom, soos die teks in Jeremia 31, wat in die voorgaande hoofstuk bespreek is, genoeg uitwys; en omdat alle voorbeelde daarvan, wat met bloed van doodgemaakte offers besprinkel en verseël was, dit sodanig getoon het.
45 Gr. vir die vrykoping. 46 Dit is, wat ten tyde van die Ou Testament plaasgevind en onversoend gebly het, maar wat deur God oorgesien en vergewe was ter wille van die offer en genoegdoening van Christus, wat daarna sou plaasvind. Sien Hand. 15:11. Rom. 3:25, 26. 47 Naamlik met ’n kragtige roeping tot die geloof, soos Abraham en sy geestelike nageslag was, Rom. 4:16. 48 Dit is, die beloofde ewige erfenis. Sien Hebr. 11:8-10. |
| 49 Gr. gebring word, naamlik voordat dit geldig is; soos die volgende vers verklaar. |
| v Gal. 3:15. |
| 50 Of: die verbond deur Moses gesluit.
51 Naamlik van die geslagte of doodgemaakte diere, wat na die dood van die Middelaar van die Nuwe Testament heengewys het. Want aangesien die oortreding van die wet die dood verdien het, en God die oortreder deur sy genade volgens die bedoeling van die Nuwe Testament daarvan sou vrywaar, mits aan sy geregtigheid genoeg sou geskied, so het Christus, die Middelaar, hier tussenbeide getree. Hy het as borg, Hebr. 7:22, die voldoening op Hom geneem, daarna deur sy dood die skuld van die oortreding betaal, en ook vir hulle die ewige erfdeel, wat Hom as die Seun van God toegekom het, verwerf. 52 Dit is, openlik ingestel, plegtig bevestig en as vas en bindend verklaar. |
| 53 Hierdie beskrywing van Paulus is geneem uit Ex. 24:3, ens., behalwe dat die apostel hier water, skarlakenrooi wol en hisop byvoeg uit Lev. 14:6. Núm. 19:6, waar hierdie dinge in dergelike besprinkelings gebruik was.
54 Waarvan op ander plekke dikwels melding gemaak word. 55 Dit word wel nie in Exodus 24 uitdruklik gesê nie, maar kan ewenwel uit die beskrywing van Moses daar genoegsaam afgelei word. 56 Dit is, die twaalf gedenkstene, wat Moses daar opgerig het, om die twaalf stamme van Israel te verteenwoordig, en dít voor die oë en in die teenwoordigheid van die hele volk. Sien Ex. 24:8 se kanttekening. |
| x Ex. 24:8. Matt. 26:28. | 57 Dit is, ’n teken en seël van die verbond of testament. Want dit was die bloed van kalwers en bokke, wat tot inwyding of bevestiging van hierdie verbond gebruik was. ’n Sakramentele spreekwyse, soos in Luk. 22:19. 1 Kor. 11:24, 25.
58 Dit is, met julle gemaak het, volgens al hierdie woorde of gebooie; soos daar staan in Ex. 24:8. |
| 59 Dit is geneem uit verskeie ander plekke van die wet, in die besonder uit Ex. 29:12. Lev. 16:14, ens. |
| 60 Dit word bygevoeg, omdat enkele reinigings van die wet slegs deur water geskied het. Dit het ook op die offer van Christus gesien, aangesien in sy dood bloed en water gevloei het. Sien Joh. 19:34. 1 Joh. 5:6. |
| 61 Naamlik volgens God se onveranderlike bevel en verordening. Sien Hebr. 10:9, 10.
62 Dit is, van die algemene gebruik afgesonder en bekwaam gemaak om godsdienstige gemeenskap daaraan te hê. 63 Dit is, die ingang tot die hemel self, en die geestelike gawes wat ons nodig het om daarin te kom, en wat deur hierdie uitwendige reinigings afgebeeld word. Sien Ef. 1:3. Kol. 3:1, 2. 64 Dit is, deur die offer van Christus, wat beter en van groter waarde is. Dit word hier in die meervoud genoem, hoewel dit slegs een is, en een maal geoffer, omdat dit die krag van al die figuurlike offers en sake wat daardeur afgebeeld word, insluit. |
| 65 Naamlik heiligdom, dit is, die hemelse, wat deur die aardse een afgebeeld was, soos volg.
66 Naamlik met sy oorwinnende offer, wat Hy hier op aarde sonder gebrek aan sy Vader geoffer het, tot ’n versoening vir alle sondes van sy gelowiges; en met ’n ewige begeerte, dat dit ons altyd toegereken sou word tot ons saligheid. Sien Rom. 8:34. 1 Tim. 2:5. 1 Joh. 2:1, 2. |
| y vers 7. Ex. 30:10. Lev. 16:2, 34. | 67 Of: vreemde bloed, dit is, met bloed van geslagte diere, wat van ’n ander natuur is as hy. |
| 68 Naamlik indien Hy Homself dikwels moes offer, aangesien sy offer deur lyding en met lyding volbring was, en sonder lyding nie volbring kon word nie.
69 Dit is, van die begin af toe die mense gesondig het. Waaruit blyk dat God die sondes nooit vergewe het nie, behalwe op grond van hierdie offer van Christus. 70 Dit is, in die volheid van die tyd wat God daartoe bestem het. Sien Gal. 4:4. |
| 71 Gr. na soveel.
72 Naamlik deur God se verordening, omdat die mens gesondig het, Rom. 5:12. Want dat sommige mense nie gesterwe het nie, soos Henog en Elía, en dat sommige twee maal gesterwe het, soos die wat wonderbaarlik in hierdie lewe opgewek was, is ’n besondere voorreg en uitsondering van hierdie algemene reël. 73 Naamlik van elkeen in die besonder onmiddellik ná die dood, en van almal in die algemeen hiernamaals op die laaste dag. |
| z Rom. 5:6, 8. 1 Petr. 3:18. | 74 Naamlik van al sy uitverkorenes en gelowiges. Of: die sondes van baie op Hom te neem of te dra.
75 Dit is, sonder om nog die toerekening en straf van ons sondes te dra, maar om in heerlikheid alles te oordeel. 76 Naamlik deur geloof en hoop. Sien 2 Tim. 4:8. |
Die offers van die ou verbond moes gedurig herhaal word, omdat hulle onvolmaak was. Die offer van Christus het een maal plaasgevind en was heeltemal voldoende.
SO het dan 1die eerste verbond sowel 2verordeninge vir die erediens asook 3sy aardse 4heiligdom gehad.
| 1 Baie Griekse manuskripte het die woorde eerste tabernakel; maar uit die laaste vers van die voorgaande hoofstuk, asook uit die vers wat hierna volg, blyk dat hier eerder die eerste verbond gelees moet word.
2 Of: regverdigmakinge, of: instellinge, dit is, wyses van optrede, waarvolgens die erediens ingerig moes word, waarin die seremoniële regverdigmaking bestaan het. 3 Of: daardie aardse heiligdom, dit is, wat aards is en van verganklike materiaal gemaak, soos alle dinge in die wêreld is, sien oor die materiale Exodus 25; 26; 36; 37. Dit word hier gestel teenoor die hemelse en onverganklike, wat deur die aardse heiligdom uitgebeeld word, soos die apostel hierna sal verklaar. 4 So word die gebou genoem wat in die Ou Testament deur God se verordening vir die godsdiens geheilig was. In die plek daarvan het daarna die tempel van Salomo gekom. Paulus beskryf hier egter nie die tempel nie, maar die tabernakel, omdat die tabernakel deur Moses, volgens die voorbeeld wat aan hom op die berg deur God getoon is, gebou was. Daarna het Salomo die tempel volgens hierdie tabernakel gebou, hy het egter enkele ander dinge daarby gevoeg. |
aWant die tabernakel is so ingerig: 5die eerste, waarin 6die kandelaar was en die tafel en b7die toonbrode, wat die Heilige genoem word;
| a Ex. 26:1; 36:1.
b Lev. 24:5. |
5 Dit is, die eerste deel van die tabernakel. Want die voorhof van die volk en van die priesters, waarin die vergaderings en offers plaasgevind het, slaan die apostel hier oor, en hy verklaar slegs die sake wat in die bedekte deel van die tabernakel of tent was, en die plegtighede wat daarin plaasgevind het. Die eerste deel van die tabernakel is die Heilige en die ander deel die Allerheiligste genoem.
6 Hierdie kandelaar, tafel en toonbrode was in die eerste deel van die tabernakel, Ex. 25:23, ens. 7 Gr. die voorsit van die brode. |
en 8agter die tweede voorhangsel 9die tabernakel wat genoem word die Allerheiligste,
| 8 Dit was die voorhangsel wat die Heilige van die Allerheiligste geskei het, en word die tweede genoem ten opsigte van die eerste voorhangsel, wat die ingang van die Heilige in die tabernakel bedek het. Sien Ex. 26:36. Want in die tempel was dit met mure van die voorhowe afgeskei, daarom was daarin slegs een voorhangsel, wat geskeur het toe Christus aan die kruis gesterf het, Luk. 23:45.
9 Dit is, die deel van die tabernakel; want beide hierdie dele was onder een dak. |
waarin ’n goue 10wierookbak was en cdie ark van die verbond, rondom heeltemal met goud oortrek, 11waarin ddie goue kruik met die manna was en edie staf van Aäron wat gebloei het, en fdie tafels van die verbond;
| c Ex. 25:10.
d Ex. 16:33. e Núm. 17:10. f Ex. 34:29. 1 Kon. 8:9. 2 Kron. 5:10. |
10 Gr. thumiaterion, waardeur sommige die reukaltaar self verstaan, wat in die Heilige gestaan het, waar die priesters elke dag ingegaan het om reukwerk daarop te brand, soos in vers 6 ook aangetoon word, sien Ex. 30:6. Omdat dit naby die Allerheiligste gestaan het, meen sommige dat hier bedoel word dat dit in die Allerheiligste was. Hierdie manier van spreek sou egter baie ongerymd wees, omdat hier uitdruklik staan dat hierdie thumiaterion, soos ook die verbondsark, in die Allerheiligste was, wat agter die tweede voorhangsel was. Daarom word dit beter verstaan as die wierookbak, waarmee die hoëpriester een maal per jaar in die Allerheiligste gegaan het om reukwerk daarop te brand, wat daarom ook in die Allerheiligste bewaar was, soos Josephus teen Apion getuig. En hoewel Moses nie uitdruklik daarvan melding maak nie, kan dit nogtans uit Lev. 16:12 ook afgelei word.
11 Sommige meen dat die woord waarin na die woord tabernakel verwys, waarvan in vers 3 gespreek is, omdat in 1 Kon. 8:9. 2 Kron. 5:10 uitdruklik gesê word, dat daar in die verbondsark niks anders toegesluit was as die twee tafels van die wet nie. Ander verstaan dit egter as die ark self, waarin of waarby die goue kruik met manna en die staf van Aäron in die tyd van die tabernakel was, soos te sien is in Ex. 16:33, 34. Núm. 17:10, hoewel dit in die tyd toe die tempel van Salomo gebou was, nie meer in of by die ark was nie, óf omdat dit vergaan het, óf omdat dit êrens in ’n ander deel van die tempel gebring was, soos ook die oorspronklike boek van die wet, waarvan melding gemaak word in Deut. 31:26. 2 Kron. 34:14. |
gen daar bo-op 12die gérubs van die heerlikheid wat 13die versoendeksel oorskadu het, waaroor nie nou afsonderlik gespreek kan word nie.
| g Ex. 25:22. | 12 Dit was twee gedaantes van engele, met hulle hoofde na mekaar gebuig, en met hulle vlerke wat aan mekaar raak, soos te sien is in Ex. 25:18. Tussen hulle uit het God aan Moses antwoord gegee vanaf die boonste deel van die genadestoel [versoendeksel], soos betuig word in Núm. 7:89.
13 Of: genadestoel, wat die deksel van die ark was, waarmee die twee kliptafels van die wet bedek was. Dit was ’n voorbeeld van Christus, wat die wet bedek, omdat Hy vir ons onder die wet gebore is, en ons van die vloek van die wet verlos het. Daarom word Christus ook versoendeksel, of: versoening genoem, Rom. 3:25, en van die engele word gesê dat hulle begerig is om hierdie verborgenhede te aanskou, 1 Petr. 1:12. |
En nadat hierdie dinge so ingerig was, hhet die priesters wel 14gedurig 15in die eerste tabernakel ingegaan om die dienste te vervul,
| h Núm. 28:3. | 14 Dit is, elkeen in sy afdeling, soos te sien is in Luk. 1:8, 9.
15 Dit is, in die eerste deel van die tabernakel, die Heilige genoem, soos in vers 2. |
imaar 16in die tweede die hoëpriester alleen, 17een maal in die jaar, 18nie sonder bloed nie, wat hy offer vir homself en vir die 19sondes van die volk uit onwetendheid begaan —
| i vers 25. Ex. 30:10. Lev. 16:2, 34. | 16 Dit is, in die tweede deel, naamlik die Allerheiligste, soos tevore.
17 Naamlik op die tiende dag van die sewende maand Tisri, op die plegtige dag van vas en van die versoening van die hele volk. Sien Lev. 16:29, ens. 18 Naamlik van die offer van versoening, wat buite die tabernakel, op die brandofferaltaar in die voorhof geslag en geoffer was. Die bloed hiervan was, ná die aansteek van die reukwerk in bogenoemde wierookbak, deur die priester in die Allerheiligste voor die ark en die genadestoel [versoendeksel] gebring, en die versoendeksel is tot sewe maal daarmee besprinkel, nadat dit deur die reukwerk soos met ’n wolk oordek was; soos in Lev. 16:11, ens. te sien is. Hierdie skaduwee en voorbeeld gaan die apostel vervolgens stuk vir stuk verklaar. 19 Gr. onwetendhede, of: onbedagsaamhede; waardeur nie net verstaan word die sondes wat eintlik uit onwetendheid gedoen word nie, maar ook alle soorte sondes, soos genoegsaam uit Lev. 16:16 blyk, waarna Paulus hier, asook in Hebr. 7:27, en elders verwys. Die sondes word ook so genoem, omdat alle sondes (uitgesonder die sonde teen die Heilige Gees) altyd saamgaan met ’n dwaling van die verstand deur die verleiding van die Satan. |
waarmee 20die Heilige Gees dít duidelik maak, kdat 21die weg na die heiligdom 22nog nie geopen is 23so lank as die eerste tabernakel nog standhou nie.
| k Joh. 14:6. | 20 Naamlik wat die Insteller van al hierdie godsdienstige verrigtinge was, en derhalwe waaragtig ewig God met die Vader en die Seun, en nogtans ’n onderskeie persoon.
21 Dit is, na die Allerheiligste, of na die hemel, soos in verse 12, 24 verklaar word. 22 Dit is, nog nie so duidelik en volkome bekendgemaak is soos daarna plaasgevind het nie, toe Christus die sake wat hierdeur afgebeeld is, in sy eerste koms volbring het. Net soos in 1 Joh. 3:2 gesê word dat dit nog nie geopenbaar of openbaar gemaak is wat ons sal wees nie, naamlik ná Christus se tweede koms, hoewel ons nogtans hier enigsins daarvan onderrig is, maar nie so duidelik en volkome soos dit aan ons bekend sal word wanneer die saak self in ons vervul sal wees nie. 23 Dit is, solank as die gemeente onder die Ou Testament deur hierdie seremonies en die handelswyse van die eerste tabernakel, en gevolglik ook van die eerste tempel, slegs onderrig was sonder dat die evangelie onbedek en heeltemal duidelik aan haar voorgedra was, soos ná die vervulling plaasgevind het. Want dat sommige dit só uitlê asof die gelowiges in die Ou Testament geen toegang gehad het tot die hemel, voordat Christus opgevaar het na die hemel nie, is in stryd met die voorbeeld van Elía, 2 Kon. 2:11, en van Lasarus, Luk. 16:22, vergeleke met Matt. 8:11, en van die moordenaar aan die kruis, Luk. 23:43, vergeleke met 2 Kor. 12:2-4, en met die hoop van die gelowige vaders, Hebr. 11:16. Dit is ook in stryd met Christus se beloftes, Matt. 5:10-12, wat lank voor sy opstanding geskied het. |
Dit was 24’n beeld met die oog op die teenwoordige tyd waarin daar gawes en offers gebring word, wat 25hom wat die diens verrig, na die gewete 26nie volkome kan maak nie,
| 24 Gr. parabole, dit is, ’n gelykenis wat iets anders uitbeeld.
25 Gr. die dienende. 26 Naamlik in hulself beskou, of deur hul eie krag. Andersins kon dit, wanneer dit reg gebruik word, dien om die gelowige vaders op Christus te wys, deur wie se offer die gewetens gereinig sou word, soos in vers 14 verklaar word. |
omdat dit net bestaan het lin spys en drank men verskillende 27wassinge en 28vleeslike verordeninge wat 29opgelê is tot op die tyd van 30herstelling.
| l Lev. 11:2.
m Núm. 19:7, ens. |
27 Gr. baptismois.
28 Dit is, uiterlike insettinge, wat die mens slegs ten opsigte van sy uitwendige of liggaamlike toestand geregverdig of geheilig het. Sien vers 13. 29 Naamlik as ’n juk wat die vaders self nie kon dra nie, en deur Christus afgeneem is, Hand. 15:10, 11. 30 Gr. regstelling, dit is, op die tyd waarop dit reggestel sal word, naamlik tot op die tye van die Nuwe Testament, waarvan Jeremia gespreek het, waarin die afgebeelde saak vervul, hierdie seremonies afgewend, en ander, korter godsdienstige verrigtinge ingestel word, waardeur die Heilige Gees kragtiger sou werk, 2 Korinthiërs 3. |
Maar Christus, nwat 31opgetree het as Hoëpriester 32van die toekomstige weldade, het deur 33die groter en volmaakter tabernakel wat nie met hande gemaak is nie, dit wil sê, wat nie 34aan hierdie skepping behoort nie,
| n Hebr. 3:1; 4:14; 6:20; 8:1. | 31 Naamlik in die vlees, of in die wêreld.
32 Dit is, al die geestelike weldade, wat deur die offer van Christus aan die kruis, en deur sy ingang in die hemel verwerf is, soos die vergewing van sondes, wedergeboorte, die Gees van aanneming tot kinders en die ewige saligheid, wat, terwyl dit in die Ou Testament afgebeeld is, verwerf is in die Nuwe Testament deur Christus. 33 Hierdeur word die menslike natuur van Christus verstaan, waarin die volheid van die Godheid soos in ’n tabernakel of tempel woon, Joh. 1:14; 2:19, soos ook in Hebr. 8:2 aangedui is. Van Christus word daar gesê dat Hy deur hierdie tabernakel van sy vlees ingegaan het in die hemel, omdat deur die geestelike krag en waardigheid van sy offer wat vir ons volbring is, vir Hom die toegang tot die hemel geopen is, en aan Hom ’n naam gegee is wat bo elke naam is, Filip. 2:8, 9. Hierdie verklaring kom ooreen met dit wat hy in Hebr. 10:20 sê oor die nuwe weg wat vir ons geopen is, naamlik om in te gaan in die Allerheiligste, deur hierdie voorhangsel heen, dit is die vlees van Christus. Want Christus het ons voorgegaan om vir ons plek te berei, Joh. 14:2. Hy wil dus sê: soos Christus deur Homself en deur sy eie bloed ingegaan het in die heiligdom, moet ons ook deur dieselfde weg daar inkom. 34 Of: van hierdie skepsel. |
ook nie met die bloed 35van bokke en kalwers nie, omaar met sy eie bloed, een maal ingegaan in die heiligdom en 36’n ewige 37verlossing teweeggebring.
| o Hand. 20:28. Ef. 1:7. Kol. 1:14. Hebr. 10:10. 1 Petr. 1:19. Openb. 1:5; 5:9. | 35 Want beide hierdie soorte diere was geslag, wanneer die hoëpriester in die Allerheiligste sou ingaan, Lev. 16:11, 15, met beide se bloed het hy ook in die Allerheiligste ingegaan, vgl. vers 18.
36 Dit is, altyddurend en van ewige krag, soos in Hebr. 10:14. 37 Gr. vrykoping, dit is, verlossing wat deur losprys geskied, gevind. |
pWant as die bloed van stiere en bokke en 38die as van ’n vers wat 39die verontreinigdes besprinkel, heilig maak 40tot reiniging van die vlees,
| p Lev. 16:14. Núm. 19:4. Hebr. 10:4. | 38 Dit was nog ’n ander seremonie waardeur die onreines volgens die wet in die Ou Testament gereinig was, wat ook op Christus en die besprinkeling van sy bloed gedui het. Sien hieroor Núm. 19:2, ens.
39 Naamlik volgens die wet, deur die aanraking van enige dooies, of doodsbeendere, of grafte, Núm. 19:16. Of: wat onheilig gemaak was. 40 Dit is, om uitwendig volgens die wet rein te wees, en toegang te mag hê tot die vergaderings en ander uitwendige godsdienstige verrigtinge van die Ou Testament. |
hoeveel te meer sal qdie bloed van Christus, rwat Homself 41deur die ewige Gees aan God sonder smet geoffer het, 42julle gewete reinig van 43dooie werke som die lewende God te dien.
| q 1 Joh. 1:7. Openb. 1:5.
r Gal. 1:4. Ef. 5:2. Tit. 2:14. s Luk. 1:74. Rom. 6:13. Gal. 2:20. 1 Petr. 4:2. |
41 Dit is, deur sy ewige godheid, waaruit die krag en waardigheid van die offer van Christus voortgekom het, soos in Hand. 20:28 ook aangetoon word; en soos die ewige godheid van Christus ook ’n Gees genoem word, Rom. 1:4. 1 Tim. 3:16. 1 Petr. 3:18.
42 Dit is, julle siele, verstand, wil en geneentheid, waarvan die gewetens ook die gevoel het, om te weet wat God ons geskenk het, 1 Kor. 2:12. Ander lees ons gewetens. 43 Dit is, sondes. Sien Hebr. 6:1. |
En daarom is Hy Middelaar van ’n nuwe 44testament, tsodat, terwyl daar ’n dood plaasgevind het 45vir die verlossing van die oortredinge 46onder die eerste testament, die 47wat geroepe is, 48die belofte van die ewige erfenis kan ontvang.
| t Rom. 5:6. 1 Petr. 3:18. | 44 Die Hebreeuse woord berit, wat Jeremia in hfst. 31 gebruik, beteken in die algemeen allerlei verbond of kontrak, hetsy dit tussen twee partye gemaak word, of slegs deur een party, soos in testamente gedoen word. Voorbeelde hiervan kan gelees word in Gén. 6:18; 9:9. Job 31:1. Dat dié verbond ’n testament is, stel die apostel as ’n feit, omdat dit slegs van God se kant af kom, soos die teks in Jeremia 31, wat in die voorgaande hoofstuk bespreek is, genoeg uitwys; en omdat alle voorbeelde daarvan, wat met bloed van doodgemaakte offers besprinkel en verseël was, dit sodanig getoon het.
45 Gr. vir die vrykoping. 46 Dit is, wat ten tyde van die Ou Testament plaasgevind en onversoend gebly het, maar wat deur God oorgesien en vergewe was ter wille van die offer en genoegdoening van Christus, wat daarna sou plaasvind. Sien Hand. 15:11. Rom. 3:25, 26. 47 Naamlik met ’n kragtige roeping tot die geloof, soos Abraham en sy geestelike nageslag was, Rom. 4:16. 48 Dit is, die beloofde ewige erfenis. Sien Hebr. 11:8-10. |
Want waar ’n testament is, moet noodsaaklik die dood van die testamentmaker 49aangekondig word;
| 49 Gr. gebring word, naamlik voordat dit geldig is; soos die volgende vers verklaar. |
vwant ’n testament is geldig by sterfgevalle, aangesien dit nooit van krag is so lank as die testamentmaker nog leef nie.
| v Gal. 3:15. |
Daarom is ook 50die eerste testament 51nie sonder bloed 52ingewy nie;
| 50 Of: die verbond deur Moses gesluit.
51 Naamlik van die geslagte of doodgemaakte diere, wat na die dood van die Middelaar van die Nuwe Testament heengewys het. Want aangesien die oortreding van die wet die dood verdien het, en God die oortreder deur sy genade volgens die bedoeling van die Nuwe Testament daarvan sou vrywaar, mits aan sy geregtigheid genoeg sou geskied, so het Christus, die Middelaar, hier tussenbeide getree. Hy het as borg, Hebr. 7:22, die voldoening op Hom geneem, daarna deur sy dood die skuld van die oortreding betaal, en ook vir hulle die ewige erfdeel, wat Hom as die Seun van God toegekom het, verwerf. 52 Dit is, openlik ingestel, plegtig bevestig en as vas en bindend verklaar. |
53want toe elke gebod volgens die wet deur Moses aan die hele volk aangekondig is, het hy 54die bloed van die kalwers en bokke saam met water en skarlakenrooi wol en hisop geneem en 55die boek self en 56die hele volk besprinkel
| 53 Hierdie beskrywing van Paulus is geneem uit Ex. 24:3, ens., behalwe dat die apostel hier water, skarlakenrooi wol en hisop byvoeg uit Lev. 14:6. Núm. 19:6, waar hierdie dinge in dergelike besprinkelings gebruik was.
54 Waarvan op ander plekke dikwels melding gemaak word. 55 Dit word wel nie in Exodus 24 uitdruklik gesê nie, maar kan ewenwel uit die beskrywing van Moses daar genoegsaam afgelei word. 56 Dit is, die twaalf gedenkstene, wat Moses daar opgerig het, om die twaalf stamme van Israel te verteenwoordig, en dít voor die oë en in die teenwoordigheid van die hele volk. Sien Ex. 24:8 se kanttekening. |
en gesê: xDit is die bloed 57van die testament wat God met die oog op julle 58verorden het.
| x Ex. 24:8. Matt. 26:28. | 57 Dit is, ’n teken en seël van die verbond of testament. Want dit was die bloed van kalwers en bokke, wat tot inwyding of bevestiging van hierdie verbond gebruik was. ’n Sakramentele spreekwyse, soos in Luk. 22:19. 1 Kor. 11:24, 25.
58 Dit is, met julle gemaak het, volgens al hierdie woorde of gebooie; soos daar staan in Ex. 24:8. |
59En hy het ook die tabernakel en al die gereedskap van die diens net so met die bloed besprinkel.
| 59 Dit is geneem uit verskeie ander plekke van die wet, in die besonder uit Ex. 29:12. Lev. 16:14, ens. |
En 60byna alles word met bloed gereinig volgens die wet, en sonder bloedvergieting vind daar geen vergifnis plaas nie.
| 60 Dit word bygevoeg, omdat enkele reinigings van die wet slegs deur water geskied het. Dit het ook op die offer van Christus gesien, aangesien in sy dood bloed en water gevloei het. Sien Joh. 19:34. 1 Joh. 5:6. |
61Dit was dus nodig dat die afbeeldinge van die dinge in die hemele deur hierdie offers 62gereinig moes word, 63maar die hemelse dinge self 64deur beter offers as hierdie.
| 61 Naamlik volgens God se onveranderlike bevel en verordening. Sien Hebr. 10:9, 10.
62 Dit is, van die algemene gebruik afgesonder en bekwaam gemaak om godsdienstige gemeenskap daaraan te hê. 63 Dit is, die ingang tot die hemel self, en die geestelike gawes wat ons nodig het om daarin te kom, en wat deur hierdie uitwendige reinigings afgebeeld word. Sien Ef. 1:3. Kol. 3:1, 2. 64 Dit is, deur die offer van Christus, wat beter en van groter waarde is. Dit word hier in die meervoud genoem, hoewel dit slegs een is, en een maal geoffer, omdat dit die krag van al die figuurlike offers en sake wat daardeur afgebeeld word, insluit. |
Want Christus het nie ingegaan in ’n heiligdom met hande gemaak, ’n teëbeeld 65van die ware nie, maar in die hemel self 66om nou voor die aangesig van God vir ons te verskyn;
| 65 Naamlik heiligdom, dit is, die hemelse, wat deur die aardse een afgebeeld was, soos volg.
66 Naamlik met sy oorwinnende offer, wat Hy hier op aarde sonder gebrek aan sy Vader geoffer het, tot ’n versoening vir alle sondes van sy gelowiges; en met ’n ewige begeerte, dat dit ons altyd toegereken sou word tot ons saligheid. Sien Rom. 8:34. 1 Tim. 2:5. 1 Joh. 2:1, 2. |
ook nie om Homself dikwels te offer, ysoos die hoëpriester elke jaar in die heiligdom ingaan 67met bloed wat nie sy eie is nie,
| y vers 7. Ex. 30:10. Lev. 16:2, 34. | 67 Of: vreemde bloed, dit is, met bloed van geslagte diere, wat van ’n ander natuur is as hy. |
68want dan moes Hy dikwels gely het 69van die grondlegging van die wêreld af. Maar nou het Hy een maal 70in die voleinding van die eeue verskyn om die sonde deur sy offer weg te doen.
| 68 Naamlik indien Hy Homself dikwels moes offer, aangesien sy offer deur lyding en met lyding volbring was, en sonder lyding nie volbring kon word nie.
69 Dit is, van die begin af toe die mense gesondig het. Waaruit blyk dat God die sondes nooit vergewe het nie, behalwe op grond van hierdie offer van Christus. 70 Dit is, in die volheid van die tyd wat God daartoe bestem het. Sien Gal. 4:4. |
En 71net soos die mense bestem is om 72een maal te sterwe en 73daarna die oordeel,
| 71 Gr. na soveel.
72 Naamlik deur God se verordening, omdat die mens gesondig het, Rom. 5:12. Want dat sommige mense nie gesterwe het nie, soos Henog en Elía, en dat sommige twee maal gesterwe het, soos die wat wonderbaarlik in hierdie lewe opgewek was, is ’n besondere voorreg en uitsondering van hierdie algemene reël. 73 Naamlik van elkeen in die besonder onmiddellik ná die dood, en van almal in die algemeen hiernamaals op die laaste dag. |
zso sal Christus ook, nadat Hy een maal geoffer is om 74die sondes van baie weg te neem, vir die tweede maal 75sonder sonde verskyn aan die 76wat Hom verwag tot saligheid.
| z Rom. 5:6, 8. 1 Petr. 3:18. | 74 Naamlik van al sy uitverkorenes en gelowiges. Of: die sondes van baie op Hom te neem of te dra.
75 Dit is, sonder om nog die toerekening en straf van ons sondes te dra, maar om in heerlikheid alles te oordeel. 76 Naamlik deur geloof en hoop. Sien 2 Tim. 4:8. |