Jeugmaand plaas die fokus op verstaanbare geloofsbronne, terwyl eeue-oue Statebybel-kanttekeninge nou vir die eerste keer in Afrikaans beskikbaar is
PRETORIA, Junie 2026. ’n Kind kan nie ’n geloofserfenis toe-eien wat hy of sy nie kan lees, verstaan of in die alledaagse lewe sien funksioneer nie. Dit is die boodskap van die Stigting Reformatoriese Getuienis (SRG), wat gedurende Jeugmaand ’n beroep op ouers, grootouers, onderwysers en gemeentes doen om geloofskennis nie bloot in boeke en familie-erfstukke te bewaar nie, maar doelbewus aan ’n volgende geslag te verduidelik en saam met hulle te lees.
In talle Suid-Afrikaanse huise word ou familiebybels steeds met groot sorg bewaar. Sommige Nederlandse Statebybels het oor verskeie geslagte heen deel van families se geskiedenis geword. Tog kan die meeste jong Afrikaanssprekendes nie meer die ou Nederlands lees waarin die Bybel en sy uitgebreide verklarende kanttekeninge geskryf is nie. ’n Geloofserfenis kan gevolglik fisies in ’n huis teenwoordig wees, maar vir ’n nuwe geslag grootliks ontoeganklik bly. “Ons kan nie aanvaar dat ’n volgende geslag vanself sal weet waarom hierdie geloofserfenis waardevol is nie. Dit moet aan hulle vertel, verduidelik en saam met hulle gelees word,” sê Cor Boer, redaksielid en medestigtersfiguur van die projek. “’n Erfenis leef nie omdat dit op ’n rak bewaar word nie, maar omdat dit gebruik en deurgegee word.”
Van familie-erfstuk tot toeganklike geloofsbron
Die Statebybel met sy verklarende kanttekeninge was vir ongeveer drie eeue ’n belangrike studiebybel onder die Nederlands-Afrikaanse Christelike gemeenskap in Suidelike Afrika.
Die kanttekeninge het ontstaan toe die Statevertalers verduidelikings langs en onder die Bybelteks aangebring het om moeilike gedeeltes, taalgebruik, historiese omstandighede en verskillende moontlike verklarings toe te lig. Die aantekeninge is só omvattend dat dit meer teks as die Bybelteks self bevat. Vir geslagte was hierdie verklarings egter hoofsaaklik toeganklik vir mense wat die ou Nederlandse taal kon lees. Die SRG het daarom ’n omvangryke vertaalprojek onderneem om hierdie kanttekeninge vir Afrikaanssprekende lesers beskikbaar te stel. Die Nuwe Testament met die Kanttekeninge, wat by die 1933/53-Afrikaanse Bybelvertaling aansluit, is nou voltooi en in boekvorm beskikbaar. Volgens Boer skep die publikasie ’n brug tussen ’n historiese geloofsbron en die wêreld waarin ’n nuwe geslag grootword.
Geloof word deur gesprek en voorbeeld oorgedra
Die oordrag van geloof kan nie uitsluitlik aan ’n skool, kerk of formele geloofsprogram oorgelaat word nie. Ouers, grootouers, onderwysers en gemeentes vervul elkeen ’n aanvullende rol. Ouers kan ruimte skep vir gereelde Bybellees en eerlike vrae. Grootouers kan familieverhale en geloofservarings deel. Onderwysers kan jongmense help om historiese en teologiese begrippe te verstaan, terwyl gemeentes gelowiges kan toerus om die Bybel selfstandig en met onderskeiding te lees.
Die kanttekeninge bied binne hierdie proses ’n praktiese hulpmiddel. Dit kan tydens persoonlike Bybelstudie, huisgodsdiens, geloofsonderrig, Bybelstudiegroepe en preekvoorbereiding gebruik word. Dit is egter nie bedoel om die Bybelteks te vervang of namens die leser te dink nie. Die verklarings help die leser eerder om noukeuriger na die teks, sy woordgebruik en konteks te kyk. “Jongmense moet nie slegs ontvang wat vorige geslagte geglo het nie. Hulle moet toegerus word om self te lees, te ondersoek en verantwoordelik oor die betekenis van die teks na te dink,” sê Boer. “Daarvoor is toeganklike, deeglike Afrikaanse bronne noodsaaklik.”
’n Projek wat oor kerkgrense heen saamgestel is
Die vertaalprojek het op 31 Januarie 2017 amptelik begin en het vertalers, teoloë, taalkundiges, redaksielede, proeflesers en ’n leeskommissie uit verskeie Gereformeerde kerklike tradisies betrek. Vertalers moes in Afrikaans en Nederlands vaardig wees en oor kennis van die Bybel se grondtale beskik. Die inhoud het deur verskillende fases van vertaling, kontrolering, proeflees, redigering en taalversorging gegaan. Die 1933/53-Afrikaanse Bybelvertaling is as uitgangspunt gebruik omdat dit nou by die oorspronklike Statevertaling van 1637 aansluit. Vertaalverskille, historiese gegewens, geografiese verwysings en teologiese verklarings is tydens die proses nagegaan. Die Nuwe Testament is die eerste voltooide boekdeel van die groter projek. Werk aan die Ou Testament word in fases voortgesit.
Die Nuwe Testament met die Kanttekeninge is beskikbaar by Lig in Duisternis Uitgewers: